×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true

ویژه های خبری

true
    امروز  شنبه - ۱۰ آبان - ۱۳۹۹  
true
false

معناى روزه……………………………………………………………….. ۳
انواع روزه………………………………………………………………… ۴
شرايط وجوب روزه…………………………………………………………… ۶
مشقت در گرفتن روزه…………………………………………………………. ۷
راه‌هاى ثبوت اول ماه …………………………………………………………. ۸
رؤيت هلال……………………………………………………………… ۱۰
شهادت دو فرد عادل به رؤيت هلال…………………………………………………. ۱۲
اطمينان پيدا كردن به رؤيت هلال………………………………………………….. ۱۳
حكم حاكم در اعلام اول ماه…………………………………………………….. ۱۵
نيت روزه………………………………………………………………… ۱۷
كيفيت نيت روزه ………………………………………………………….. ۱۷
زمان نيّت روزه……………………………………………………………. ۱۸
نيت روزه مستحبى…………………………………………………………. ۱۹
مسائل متفرقه نيّت…………………………………………………………. ۲۰
استمرار در نيّت……………………………………………………………. ۲۲
مبطلات روزه……………………………………………………………… ۲۳
خوردن و آشاميدن………………………………………………………….. ۲۴
جماع (آميزش جنسى)……………………………………………………….. ۲۸
باقى ماندن بر جنابت تا اذان صبح …………………………………………………. ۲۹
جهل در وجوب يا کيفيت غسل جنابت……………………………………………….. ۳۲
استمنا (خود ارضايى)………………………………………………………… ۳۴
دروغ بستن به خدا و پيامبران و معصومين…………………………………………….. ۳۶
رساندن غبار غليظ به حلق……………………………………………………… ۳۷
فرو بردن سر در آب………………………………………………………….. ۳۸
اماله كردن………………………………………………………………. ۴۰
قى كردن……………………………………………………………….. ۴۱
برخى احکام چيزهاى باطل کننده‌ى روزه ……………………………………………… ۴۲
احکام پزشکی روزه………………………………………………………….. ۴۳
منع پزشک……………………………………………………………… ۴۳
ترس از ضرر …………………………………………………………….. ۴۵
روزه بيماران خاص…………………………………………………………… ۴۶
تزريق در حال روزه………………………………………………………….. ۴۸
احکام دندان پزشکی ………………………………………………………… ۴۹
احكام بانوان………………………………………………………………. ۵۰
شير دهى و باردارى بانوان………………………………………………………. ۵۰
عادت ماهيانه بانوان…………………………………………………………. ۵۱
زكات فطره………………………………………………………………. ۵۲
شرايط وجوب زكات فطره ……………………………………………………… ۵۲
جنس و مقدار زكات فطره……………………………………………………… ۵۳
صفحه ۱ / ۷۸
زمان و مكان پرداخت زكات فطره………………………………………………….. ۵۴
مصرف زكات فطره………………………………………………………….. ۵۵
نماز عيد فطر……………………………………………………………… ۵۷
روزه قضا ……………………………………………………………….. ۵۹
جاهايى كه فقط قضا واجب است………………………………………………….. ۵۹
احکام قضای روزه………………………………………………………….. ۶۰
قضاى روزه بيمار………………………………………………………….. ۶۳
قضاى روزه والدين …………………………………………………………. ۶۴
تأخير و سهل‌انگارى در قضاى روزه…………………………………………………. ۶۶
روزه استيجارى…………………………………………………………….. ۶۷
کفاره روزه……………………………………………………………….. ۶۹
وجوب كفاره و موارد آن……………………………………………………….. ۶۹
کيفيت اداى کفّاره………………………………………………………….. ۷۲
فديه و كفاره‌ى تأخير………………………………………………………… ۷۴
مصرف كفّاره روزه………………………………………………………….. ۷۷
صفحه ۲ / ۷۸
معنای روزه
۱» .روزه» در شرع مقدس اسلام آن است كه انسان در تمام روز (از طلوع فجر تا مغرب) با قصد اطاعت از فرمان خداوند از خوردن
و آشاميدن و چيزهای ديگری كه به تفصيل گفته خواهد شد خودداری كند.
صفحه ۳ / ۷۸
انواع روزه
۲ .روزه از يک نظر بر چهار نوع است:
ـ روزه‌ی واجب، مثل روزه‌ی ماه مبارك رمضان.
ـ روزه‌ی مستحب، مثل روزه‌ی ماه رجب و شعبان.
ـ روزه‌ی مكروه، مثل روزه‌ی روز عاشورا.
ـ روزه‌ی حرام، مثل روزه‌ی عيد فطر (اول ماه شوال) و قربان (دهم ماه ذی‌الحجه) .
روزه‌های واجب
۳ .روزه‌های واجب عبارتند از:
ـ روزه‌ی ماه مبارك رمضان.
ـ روزه‌ی قضا.
ـ روزه‌ی كفاره.
ـ روزه‌ی قضای پدر و مادر.
ـ روزه‌ی مستحبی كه به واسطه‌ی نذر و عهد و قسم واجب شده است.
ـ روزه‌ی روز سوم از ايام اعتكاف.
ـ روزه‌ی بدل از قربانی در حج تمتع*.

  • اگر حاجی در حج، قدرت بر قربانی نداشته و نتواند قرض کند بايد به‌جای آن ده روز روزه بگيرد که سه روز آن را در سفر حج و هفت روز آن را در وطنش
    می‌گيرد.
    روزه روز عاشورا
    ۴ .آيا روزه گرفتن در روز عاشورا جايز است؟
    ج) کراهت دارد.
    روزه سکوت
    ۵ .شنيده‌ام که گرفتن روزه سکوت حرام است، ولی بعضی می‌گويند در صورت نذر حلال است. آيا چنين گفته‌ای صحيح است؟
    صفحه ۴ / ۷۸
    ج) حرام است.
    روزه زن و فرزند
    ۶ .در اقسام روزه‌های حرام می‌فرمايند: روزه زوجه اگر مزاحم حق زوج باشد، و روزه‌ی فرزند اگر موجب اذيت و رنج پدر و مادر
    گردد ؛ حال سؤال اين است که اين روزه فقط شامل روزه‌ی مستحبی است يا شامل روزه‌ی واجب موسّع هم مي‌شود؟
    ج) شامل روزه‌ی واجب نمی‌شود.
    صفحه ۵ / ۷۸
    شرايط وجوب روزه
    ۷ .روزه بر افرادی واجب است که واجد شرايط زير باشند:
    ـ بلوغ.
    ـ عقل.
    ـ قدرت.
    ـ بی هوش نبودن.
    ـ مسافر نبودن.
    ـ حايض و نفسا نبودن.
    ـ ضرری نبودن روزه.
    ـ حَرَجی نبودن روزه.
    صفحه ۶ / ۷۸
    مشقت در گرفتن روزه
    ناتوانی از گرفتن روزه در آغاز بلوغ
    ۸ .دختری که به سن تکلیف رسیده، ولی به علت ضعف جسمانی توانایی روزه گرفتن ندارد، و بعد از ماه مبارک رمضان هم نمی
    تواند قضای آن را به جا آورد تا این که ماه رمضان سال بعد فرا می رسد، چه حکمی دارد؟
    ج) ناتوانی از گرفتن روزه و قضای آن به مجرد ضعف و عدم قدرت موجب سقوط قضای روزه نمی شود، بلکه قضای روزه های
    ماه رمضان که از او فوت شده، بر وی واجب است.
    ۹ .دخترانی که تازه به سن تکلیف رسیده اند و روزه گرفتن بر آن ها مقداری مشکل است، چه حکمی دارند؟ آیا سن بلوغ شرعی
    دختران اکمال نه سال قمری است؟
    ج) بنا بر نظر مشهور، بلوغ شرعی دختران همان تکمیل نه سال قمری است که در این هنگام روزه بر آن ها واجب است و ترک آن
    به مجرد بعضی از عذرها جایز نیست، ولی اگر روزه گرفتن برای ایشان ضرر داشته باشد یا تحمل آن برایشان همراه با مشقت
    زیاد باشد، افطار برای آن ها جایز است.
    ۱۰ .اگر دختر نه ساله ای که روزه بر او واجب شده، به دلیل دشواری، روزه اش را افطار نماید، آیا قضا بر او واجب است یا خیر؟
    ج) قضای روزه هایی که از ماه رمضان افطار کرده، بر او واجب است.
    ۱۱ .من بر اثر ضعف جسمانی از ابتدای سن بلوغ تا دوازده سالگی روزه نگرفته ام، در حال حاضر چه تکلیفی دارم؟
    ج) واجب است روزه هایی را که در ماه مبارک رمضان نگرفته اید با این که به سنّ تکلیف رسیده بودید، قضا کنید، و اگر افطار
    روزه ماه رمضان عمدی و اختیاری و بدون عذر شرعی بوده، کفّاره هم بر شما واجب است.
    ۱۲ .کسی که در اوائل سن تکلیف بر اثر ضعف و عدم توانایی، نتوانسته روزه بگیرد، آیا فقط قضا بر او واجب است یا قضا و کفّاره
    با هم بر او واجب است؟
    ج) اگر گرفتن روزه برای او حرجی نبوده و عمداً افطار کرده، علاوه بر قضا، کفّاره نیز بر او واجب است و اگر خوف داشته باشد
    که اگر روزه بگیرد مریض شود، فقط قضای روزه ها بر عهده او می باشد.
    افطار به خاطر مشقت در اثنای روز
    ۱۳ .اگر شخصی جهت شغلی که دارد و نمی تواند آن را رها کند چنانچه بر اثر تشنگی یا گرسنگی روزه برایش حرجی باشد، و
    همچنین افراد کم سن و سال که روزه گرفتن برای آن ها مشقّت شدید دارد آیا از اوّل روز می توانند افطار کنند یا این که حکم
    دیگری دارند؟
    ج) در فرض سؤال، هر وقت دچار حرج و مشقّت شدند، می توانند افطار نموده و بعدا باید روزه آن روز را قضا نمایند.
    صفحه ۷ / ۷۸
    راه های ثبوت اول ماه
    ۱۴ .آيا اول ماه مبارک رمضان و آخر آن با رؤيت هلال ثابت می شود يا با تقويم، هرچند ماه شعبان سی روز نباشد؟
    ج) اول يا آخر ماه رمضان با رؤيت شخص مکلّف يا با شهادت دو فرد عادل يا با شهرتی که مفيد علم است يا با گذشت سی روز و يا به وسيله حکم حاکم ثابت
    می شود.
    ۱۵ .در محل سكونت من بدون رويت هلال ماه و به صِرف گذشتن ۳۰ روز از شعبان جمعه را اول ماه رمضان اعلام نمودند، در
    حالی كه اول شعبان هم به تحقيق معلوم نبود. لذا استدعا دارد تكليف حقير و ساير دوستان در استفاده از شب های پر فيض
    قدر و قرائت دعای روزانه و اعمال مخصوص برخی شب ها و روزها را معيّن فرماييد.
    ج) بعد از گذشتن سی روز از ماه شعبان حکم به اول ماه رمضان می شود هرچند هلال ماه رمضان را نديده باشند، ليکن به شرط آن که اول ماه شعبان به طريق
    شرعی ثابت شده باشد وگرنه گذشت سی روز اعتبار ندارد. ليالی متبرّکه ی قدر وجود واحد مستمرّ است و در درک فضيلت شب قدر و درک فضيلت ادعيه ی
    خاصه ی زمان های خاصی از ماه مبارک رمضان، اگر خصوصيت زمان برای مکلّف محرز نباشد، می تواند با احتياط و تکرار عمل، آن فضيلت را درک کند.
    علم به حلول ماه رمضان در ميان روز
    ۱۶ .اگر پيش از ظهر اعلام كردند كه امروز اول ماه رمضان است ؛ تكليف روزه آن روز چه می شود؟
    ج) اگر مبطلات روزه را مرتكب نشده، بنابر احتياط واجب بايد نيّت روزه کند و روزه بگيرد و بعداً نيز آن روز را قضا کند و اگر يكی از آنها را مرتكب شده، روزه او
    باطل است ؛ ولی (به احترام ماه رمضان) بايد تا اذان مغرب از كاری كه روزه را باطل می كند، خودداری نموده و بعد از ماه رمضان آن روز را قضا كند.
    روزه در صورت عدم ثبوت اول ماه
    ۱۷ .اگر تعيين اول ماه رمضان و عيد سعيد فطر به علت عدم امکان رؤيت هلال اول ماه به سبب وجود ابر در آسمان يا اسباب
    ديگر، ممکن نباشد و سی روز ماه شعبان يا ماه رمضان کامل نشده باشد، آيا برای ما که در ژاپن زندگی می کنيم، جايز است که
    به افق ايران عمل کرده و يا به تقويم اعتماد کنيم؟ وظيفه ما چيست؟
    ج) اگر اول ماه از طريق رؤيت هلال حتی در افق شهرهای مجاوری که اتحاد افق دارند، و يا از طريق شهادت دو فرد عادل و يا از طريق حکم حاکم ثابت نشود،
    بايد احتياط کرد تا اول ماه ثابت شود.
    اختلاف نظر مراجع تقليد در ثبوت عيد فطر
    ۱۸ .اگر بين مراجع تقليد در ثبوت عيد فطر، اختلاف پيش آيد، وظيفه مكلف چيست؟ آيا هر مقلّد بايد به نظر مرجع تقليد خود
    مراجعه كند؟
    ج) در ثبوت اول ماه تقليد راه ندارد، بلكه اگر شخص از گفته و اعلام نظر مرجع تقليد، اطمينان به رؤيت ماه پيدا كند، بايد روزه خود را افطار كند و اگر شك
    داشت، بايد آن روز را روزه بگيرد.
    صفحه ۸ / ۷۸
    صفحه ۹ / ۷۸
    رؤيت هلال
    اطمينان به تولد ماه نو
    ۱۹ .اگر يقين و اطمينان به تولد هلال و قابل رؤيت بودنش پيدا شود، آيا تکيه و اعتماد بر آن حتى اگر در حال حاضر رؤيت نشود، امکان دارد؟
    ج) اگر يقين به تولد هلال و قابل رؤيت بودن آن حاصل شود ـ يعنى به وجود ماه و امکان رؤيتش ـ علم به حلول ماه حاصل شده و آثار اول ماه بر آن مترتب مى
    شود، هر چند خود شخص فعلاً هلال را نديده باشد.
    ملاک داخل شدن ماه جديد
    ۲۰ .ملاک داخل شدن در ماه جديد چيست؟ آيا خارج شدن قمر از تحت الشعاع يا خارج شدن آن از محاق است يا اين که با شرط رؤيت هلال با چشم غيرمسلح
    مى باشد و يا به شرط امکان رؤيتش؟
    ج) معيار، خارج شدن ماه از تحت الشعاع و امکان رؤيتش ولو با چشم مسلح مى باشد.
    عدم علم به امکان رؤيتهلال
    ۲۱ .اگر يقين به تولد ماه داشته باشيم ولى يقين نداشته باشيم که امکان رؤيتش هست، حکم چيست؟
    ج) کفايت نمى کند.
    استهلال
    ۲۲ .آيا استهلال در اول هر ماه واجب کفايى است يا احتياط واجب؟
    ج) استهلال فى نفسه واجب شرعى نيست.
    زمان رؤيت هلال
    ۲۳ .همان طور که مى دانيد، وضعيت هلال در آخر يا اول ماه به يکى از حالت هاى زير است:
    الف. غروب هلال قبل از غروب خورشيد باشد.
    ب. غروب هلال مقارن با غروب خورشيد باشد.
    ج. غروب هلال بعد از غروب خورشيد باشد.
    لطفاً بيان فرماييد کدام يک از حالات سه گانه فوق را مى توان براى تعيين اول ماه به حساب آورد؟
    ج) در هر سه فرض، رؤيت هلال براى اثبات حلول ماه قمرى جديد از شبى که پس از رؤيت است کفايت مى کند.
    ۲۴ .در برخى از کشورها (مثل سوئد) امکان رؤيت هلال ماه شوال پس از غروب خورشيد تا دو سه روز بعد از رؤيت ماه نو در ايران منتفى مى باشد چون در اين
    مناطق ماه قبل از خورشيد غروب مى کند حال اگر در اين مناطق امکان رؤيت هلال قبل از غروب خورشيد وجود داشته باشد آيا همين مقدار براى اثبات هلال
    ماه شوال کفايت مى کند يا نه؟
    ج) اطمينان به امکان رؤيت هلال پيش از غروب براى اثبات حلول ماه قمرى جديد از شبى که پس از رؤيت است، کافى است.
    اتحاد افق و ملاك آن
    ۲۵ .آيا اتحاد افق در رؤيت هلال شرط است يا خير؟
    ج) بلى شرط است.
    ۲۶ .هم افق به چه معنى مى باشد و نقاط هم افق چه نقاطى هستند؟
    ج) مراد از «هم افق» مکانى است که از لحاظ امکان يا عدم امکان رؤيت با شهر مورد نظر، همسان باشد.
    ثبوت هلال ماه نو در شهرهاى هم افق
    ۲۷ .اگر هلال ماه مبارك رمضان در شهرى ديده شود، آيا در شهرهاى ديگرى كه افق آنها يكسان بوده يا دو ساعت فرق دارند، اول ماه ثابت مى شود يا نه؟
    صفحه ۱۰ / ۷۸
    ج) اگر ملازمه ى بين بلدين در امکان رؤيت هلال مُحرز باشد، براى شهرهاى ديگر نيز كافى است ؛ و صِرف اختلاف در وقت غروب ميزان نيست.
    اعتماد بر افق مناطق ديگر
    ۲۸ .اگر روز بيست و نهم ماه در تهران و خراسان عيد باشد، آيا براى افرادى هم که در شهرى مانند بوشهر مقيم هستند، جايز است افطار کنند؟ با توجه به اين
    که افق تهران و خراسان با افق بوشهر يکى نيست.
    ج) به طور کلّى اگر اختلاف بين افق دو شهر به مقدارى باشد که با فرض رؤيت هلال در يکى، هلال در ديگرى قابل رؤيت نباشد، رؤيت آن براى شهرهايى که
    احتمال رؤيت در آن به طور قطع و يقين منتفى باشد، کفايت نمى کند.
    رؤيت هلال در بلاد شرقى
    ۲۹ .اگر ماه در انگليس ديده شود، آيا براى مردم کشورهايى که در غرب آن واقع شده است هم ثابت مى شود؟
    ج) اگر رؤيت ماه در بلدى ملازم با رؤيت يا امکان رؤيت در بلد ديگر باشد، براى آن بلد ديگر هم کافى است، اما ممكن است در اثر اختلاف زياد در عرض
    جغرافيايى، رؤيت در بلد شرقى ملازم با امكان رؤيت در بلد غربى نباشد.
    ۳۰ .اگر ماه در كشورهاى شرقى رؤيت شود آيا براى كشورهاى غربى خودبه خود ثابت مى شود يا خير؟ و حدود آن چيست؟
    ج) رؤيت در بلد شرقى گرچه غالباً ملازم با امكان رؤيت به طريق اولى در بلد غربى است، ليكن گاهى به ملاحظه ى اختلاف زياد در عرض جغرافيايى، چنين
    ملازمه اى منتفى است ؛ و معيار كلّى ملازمه ى بين بلدين در امكان رؤيت هلال است.
    هم عرض بودن مناطق در رؤيت هلال
    ۳۱ .شمال كانادا در عرض جغرافيايى انگليس قرار دارد، آيا با انگليس هم افق است؟
    ج) صِرف هم عرض بودن كافى نيست، بلكه ميزان ملازمه بين رؤيت در يك بلد با امكان رؤيت در بلد ديگر است.
    اشتراك دو منطقه در شب
    ۳۲ .اگر يقين و اطمينان به تولد هلال و قابل رؤيت بودنش در غير كشور مكلّف پيدا شود، در صورتى كه آن كشور با كشور مكلّف در بخشى از شب مشترك باشد،
    آيا مى توان به اين رؤيت ترتيب اثر داد؟
    ج) صِرف مشترك بودن دو كشور در بخشى از شب، براى اشتراك حكم كفايت نمى كند.
    ملاك رؤيت هلال
    ۳۳ .رؤيت ماه نو با ابزار چه حکمى دارد و آيا رؤيت تصوير هلال ماه با استفاده از دوربين مخصوص و انعکاس نور و بازخوانى اطلاعات ضبط شده توسط رايانه،
    براى اثبات اول ماه کفايت مى کند؟
    ج) رؤيت با وسيله، فرقى با رؤيت به طريق عادى ندارد و معتبر است. ملاک آن است که عنوان رؤيت محفوظ باشد. پس رؤيت با چشم و با عينک و با تلسکوپ
    محکوم به حکم واحدند. اما در مورد انعکاس به رايانه که درآن صدق عنوان رؤيت معلوم نيست محل اشکال است.
    صفحه ۱۱ / ۷۸
    شهادت دو فرد عادل به رؤیت هلال
    شهادت به رؤیت هلال توسط دو عادل
    ۳۴ .اگر چند نفر عادل شهادت بدهند که دو نفر عادل ماه را دیده اند ؛ آیا اول ماه رمضان یا شوال ثابت می شود؟
    ج) خیر، باید دو نفر عادل خودشان برای انسان شهادت بدهند که ماه را دیده اند و اگر رؤیت ماه را با واسطه نقل کنند، کافی نیست ؛ مگر آن که از گفته آنان،
    اطمینان به رؤیت هلال پیدا شود.
    اختلاف بیّنه در رؤیت هلال
    ۳۵ .اگر بین علمای یک شهر راجع به ثبوت هلال یا عدم آن اختلاف رخ دهد و عدالت آن ها هم نزد مکلّف ثابت بوده و به دقت
    همه آن ها در استدلال خود مطمئن باشد، وظیفه واجب مکلّف چیست؟
    ج) اگر اختلاف دو بیّنه به صورت نفی و اثبات باشد، یعنی یکی مدعی ثبوت هلال و دیگری مدعی عدم ثبوت آن باشد، این اختلاف موجب تعارض دو بینه و
    تساقط هر دو است، و وظیفه مکلّف این است که هر دو نظر را کنار گذاشته و درباره افطار کردن یا روزه گرفتن به آن چه که مقتضای اصل است، عمل نماید.
    ولی اگر بین ثبوت هلال و عدم علم به ثبوت آن اختلاف داشته باشند، به این صورت که بعضی از آن ها مدعی رؤیت هلال باشند و بعضی دیگر مدعی عدم
    مشاهده آن، قول کسانی که مدعی رؤیت هلال هستند، در صورت عادل بودن، حجت شرعی برای مکلّف است و باید از آن متابعت کند، و همچنین اگر حاکم
    شرعی حکم به ثبوت هلال نماید، حکم وی حجت شرعی برای همه مکلفین است و باید از آن پیروی کنند.
    صفحه ۱۲ / ۷۸
    اطمینان پیدا کردن به رؤیت هلال
    اعلام رؤیت هلال از رادیو و تلویزیون
    ۳۶ .اگر هلال ماه شوال در یک شهر دیده نشود، ولی تلویزیون و رادیو از حلول آن خبر دهند، آیا کافی است یا تحقیق بیشتری
    واجب است؟
    ج) اگر مفید اطمینان به ثبوت هلال گردد یا صدور حکم به هلال از طرف ولی فقیه باشد، کافی است و نیازی به تحقیق نیست.
    حدس به رؤیت از گفته دیگران
    ۳۷ .اگر از گفته عده ای حدس بزنیم که فردا عید فطر است، آیا می توانیم روزه بگیریم؟
    ج) تا هنگامی که برای شخص اطمینان پیدا نشود که فردا عید فطر و اول شوال است، نمی تواند روزه را افطار کند.
    اطمینان به صحّت محاسبات نجومی
    ۳۸ .اگر اطمینان شخصی به صحّت محاسبات نجومی در تولد ماه و قابل رؤیت بودنش با چشم عادی (غیرمسلح) حاصل شود،
    آیا می شود در اثبات ماه رمضان یا عید مثلاً بر این اطمینان اعتماد کرد؟ مخصوصاً اگر چنین گفته ای از متخصصین و اهل
    خبره در این خصوص صادر شده باشد.
    ج) صِرف اطمینان به صحت محاسبات نجومی اعتباری ندارد ؛ ولی اگر اطمینان به وجود هلالِ قابل رؤیت حاصل شود، باید شخص بر این علم و اطمینان خودش
    ترتیب اثر دهد.
    تبعیت از دولت غیر اسلامی در رؤیت هلال
    ۳۹ .اگر تبعیت از اعلام رؤیت هلال توسط یک دولت جایز شد، و آن اعلام معیاری علمی برای ثبوت هلال سرزمین های دیگر را
    تشکیل دهد، آیا اسلامی بودن آن حکومت شرط است، یا این که عمل به آن حتی اگر حکومت ظالم و فاجر هم باشد، ممکن
    است؟
    ج) ملاک در این مورد، حصول اطمینان به رؤیت در منطقه ای است که نسبت به مکلّف کافی محسوب می شود.
    تبعیت از اهل سنت در رؤیت هلال
    صفحه ۱۳ / ۷۸
    ۴۰ .آیا تبعیت از عربستان سعودی در تعیین روز دهم ذی حجه (عید قربان) واجب است؟ یا این که می شود در این مسأله
    مخالفت کرد؟
    ج) برای حجّاج، عمل طبق ثبوت هلال نزد قاضی اهل سنت و حکم به رؤیت آن، مجزی است.
    تعیین اول ماه با خصوصیات هلال در شب های بعد
    ۴۱ .آیا کوچکی هلال و باریک بودن و اتصاف آن به خصوصیات هلال شب اول، دلیل بر این محسوب می شود که شب قبل شب
    اول ماه نبوده، بلکه شب سی ام ماه قبلی بوده است؟ اگر عید برای شخصی ثابت شود و از این راه یقین پیدا کند که روز قبل
    عید نبوده، آیا قضای روزه روز سی ام ماه رمضان را باید به جا آورد؟
    ج) مجرّد کوچکی و پایین بودن هلال یا بزرگی و بالا بودن و یا پهن یا باریک بودن آن دلیل شرعی شب اول یا دوم بودن نیست، ولی اگر مکلّف از آن علم به
    چیزی پیدا کند باید به مقتضای علم خود در این زمینه عمل نماید.
    ۴۲ .آیا استناد به شبی که در آن ماه به صورت قرص کامل است (شب چهاردهم) و اعتبار آن به عنوان دلیل برای محاسبه اول
    ماه جایز است تا از این راه وضعیت یوم الشک معلوم شود که مثلاً روز سی ام ماه رمضان است و احکام روز ماه رمضان بر آن
    مترتّب شود، مثلاً بر کسی که این روز را بر اساس بیّنه روزه نگرفته، حکم به وجوب قضای روزه شود و کسی هم که به دلیل
    استصحاب بقای ماه رمضان روزه گرفته، بری ء الذمّه باشد؟
    ج) امر مذکور حجت شرعی بر آن چه ذکر شد، نیست، ولی اگر مفید علم به چیزی برای مکلّف باشد، واجب است که طبق آن عمل نماید.
    صفحه ۱۴ / ۷۸
    حکم حاکم در اعلام اول ماه
    حکم حاکم
    ۴۳ .این که گفته می شود مجتهد باید در مورد رؤیت هلال حکم دهد تا برای همگان لازم الاجرا باشد منظور چیست؟ و چه
    کسانی را شامل می شود؟
    ج) منظور اظهار نظر و رأی راجع به اول ماه است و صِرف ثبوت ماه نزد وی حکم نیست. و منظور از حاکم، مجتهد جامع الشرایط و در درجه اول ولیّ فقیه است.
    تبعیت از ولی فقیه بر ثبوت هلال
    ۴۴ .اگر ولیّ امر مسلمین حکم نماید که فردا عید است و رادیو و تلویزیون اعلام کنند که هلال در چند شهر دیده شده است، آیا
    عید برای تمامی نواحی کشور ثابت می شود یا فقط برای شهرهایی که ماه در آن ها دیده شده و شهرهای هم افق با آن ها، ثابت
    می گردد؟
    ج) اگر حکم حاکم شامل همه کشور باشد، حکم او شرعاً برای همه شهرها معتبر است.
    ۴۵ .همان گونه که می دانید اکثر فقهای بزرگوار پنج راه برای ثبوت اول ماه شوال در رساله های عملیه خود بیان کرده اند که
    ثبوت نزد حاکم شرع در ضمن آن ها نیست، بنا بر این چگونه بیشتر مؤمنین به مجرد ثبوت اول ماه شوال نزد مراجع، روزه خود
    را افطار می کنند؟
    ج) تا حاکم حکم به رؤیت هلال نکرده، مجرد ثبوت هلال نزد او، برای تبعیّت دیگران از وی کافی نیست، مگر آن که اطمینان به ثبوت هلال حاصل نمایند.
    اطلاع به حاکم شرع در صورت رؤیت هلال
    ۴۶ .اگر شخصی هلال ماه را ببیند و بداند که رؤیت هلال برای حاکم شرع به هر علتی ممکن نیست، آیا او مکلّف است که رؤیت
    هلال را به حاکم اطلاع دهد؟
    ج) اعلام بر او واجب نیست مگر آن که ترک آن مفسده داشته باشد.
    اختلاف افق محل حاکم و مقلّد
    ۴۷ .آیا حکمی که حاکم در خصوص اول ماه صادر می کند برای کسانی که افق محل زندگیشان تفاوت زیادی با افق محل آن
    مجتهد دارد نیز، لازم الاجرا می باشد؟
    صفحه ۱۵ / ۷۸
    ج) حکم حاکم برای بلادی که بین رؤیت هلال در بلد او و امکان رؤیت در آن بلاد ملازمه نیست، ساری نمی باشد.
    صفحه ۱۶ / ۷۸
    کیفیت نیّت روزه
    ۴۸ .روزه مانند همه ی عبادت های دیگر باید با نیّت همراه باشد، بدین معنی که خودداری انسان از خوردن و آشامیدن و سایر
    چیزهای باطل کننده ی روزه، به خاطر دستور خداوند باشد و همین که چنین عزمی در او باشد کافی است و لازم نیست آن را
    بر زبان بیاورد.
    نیّت هر روز یا برای کل ماه
    ۴۹ .در ماه رمضان باید برای هر روز نیّت کرد، یا اینکه یک نیّت در اول ماه کافی است؟
    ج) اگر شب اول ماه رمضان نیّت کند که یک ماه را روزه بگیرد، کافی است ؛ ولی بهتر (احتیاط مستحب) است در هر شب ماه
    رمضان، برای روزه فردای آن نیز، نیّت کند.
    وجوب روزه به صرف نیّت
    ۵۰ .مادرم نیّت کرد که کل ماه را روزه بگیرد ولی بعد از هفت روز مریض شد، حالا وظیفه اش چیست؟
    ج) صِرف نیّت، چیزی به عهده اش نمی آورد بنابراین در فرض مذکور روزه بر او واجب نیست.
    کافی بودن نیّت ارتکازی در روزه
    ۵۱ .شخصی شب نیّت روزه کرده و با همین نیّت تا بعد از اذان صبح خوابیده، وقتی بیدار شده حواسش نبوده و پس از نوشیدن
    آب یادش آمده بود که شب نیّت روزه کرده است، آیا در این صورت روزه اش صحیح است؟
    ج) انجام سهوی مُفطِر ضرری به صحت روزه نمی زند و اگر نیّت قبلی ـ هرچند به صورت ارتکازی ـ موجود باشد، کفایت می کند.
    صفحه ۱۷ / ۷۸
    زمان نیّت روزه
    زمان نیّت روزه های واجب
    ۵۲ .زمان نیّت روزه های واجب به طور عادی چه زمانی است؟
    ج) نیّت برای روزه ماه رمضان و نذر معیّن، از اول شب تا اذان صبح و برای روزه غیر معیّن (مانند روزه قضا و نذر مطلق) ، از اول
    شب تا ظهر روز بعد است.
    زمان نیّت روزه ی مستحبّی
    ۵۳ .روزه ی مستحبّی را در هر وقت از روز که به فکر روزه بیفتد می تواند نیّت کند و روزه ی او صحیح است، مشروط بر اینکه
    تا آن لحظه کاری که موجب باطل شدن روزه است از او سر نزده باشد.
    تأخیر در نیّت روزه
    ۵۴ .از آن جا که شروع روزه از اول فجر است، نیّت آن هم باید از آن لحظه به تأخیر نیفتد، و بهتر آن است که پیش از فرا رسیدن
    فجر، نیّت روزه کند.
    ۵۵ .کسی که در ماه رمضان، هنگام فرا رسیدن اذان صبح، عمداً نیّت روزه نمی کند، اگر در اثنای روز نیّت روزه کند، روزه اش
    باطل است و در عین حال باید تا غروب آن روز از همه ی چیزهای باطل کننده ی روزه اجتناب کند و بعد از ماه رمضان هم
    قضای آن روز را به جا آورد.
    ۵۶ .کسی که در ماه رمضان از روی فراموشی یا بی اطلاعی، نیّت روزه نکرده و در اثنای روز ملتفت شود، در صورتی که کاری که
    روزه را باطل می کند انجام داده باشد، روزه ی آن روز باطل است ولی تا غروب از کارهای باطل کننده ی روزه خودداری کند اما
    چنانچه تا هنگامی که ملتفت روزه می شود، کاری که روزه را باطل می کند انجام نداده باشد اگر بعد از ظهر است روزه باطل
    است، و اگر پیش از ظهر است، بنابر احتیاط واجب باید نیّت روزه کند و روزه بگیرد و بعداً نیز روزه ی آن روز را قضا کند.
    ۵۷ .اگر برای روزه ی واجب غیر ماه رمضان مانند روزه ی کفّاره یا قضا تا نزدیک ظهر نیّت نکند، چنانچه تا آن وقت کاری که روزه
    را باطل می کند انجام نداده باشد، می تواند نیّت کند و روزه ی او صحیح است.
    ۵۸ .اگر شخصی نیّت روزه استیجاری را عمداً یا سهواً تا قبل از اذان ظهر به تأخیر بیندازد، آیا روزه آن روز ـ بدون آن که مبطلی را
    انجام داده باشد ـ صحیح است؟
    ج) در موارد استیجار باید مورد اجاره طبق اجاره و نیز آنچه متعارف بین مؤمنین است انجام بگیرد ؛ در غیر این صورت صحیح
    نبوده و مستأجر مستحقّ مال الاجاره نیست.
    صفحه ۱۸ / ۷۸
    نیّت روزه مستحبی
    نیّت روزه مستحبی با داشتن روزه قضا
    ۵۹ .کسی که روزه ی قضای ماه رمضان بر او واجب است، نمی تواند روزه ی مستحبی بگیرد و چنانچه فراموش کند و روزه ی
    مستحبی بگیرد در صورتی که در اثنای روز یادش بیاید روزه مستحبی او باطل می شود حال اگر پیش از ظهر باشد می تواند نیّت
    روزه ی قضای ماه رمضان کند و روزه اش درست است.
    ۶۰ .شخصی که روزه واجب بر عهده اش است و قصد دارد که آن را بگیرد، ولی بر اثر پیشامدی نتواند روزه بگیرد مثلاً بعد از طلوع
    خورشید آماده مسافرت شد و به سفر رفت و بعد از ظهر برگشت و در بین راه هم مرتکب هیچ یک از مفطرات نشد، ولی وقت
    نیّت روزه واجب از وی فوت شد، و آن روز هم از روزهایی است که روزه در آن مستحبّ است، آیا می تواند نیّت روزه مستحبّی
    کند یا خیر؟
    ج) اگر قضای روزه ماه رمضان بر ذمّه اش باشد، نیّت روزه مستحبّی حتی بعد از فوت وقت نیّت روزه واجب، از وی صحیح
    نیست.
    نیّت روزه مستحبی به جای روزه قضا
    ۶۱ .کسی که نمی داند چه مقدار روزه قضا دارد و با فرض داشتن روزه قضا روزه مستحبّی بگیرد، اگر معتقد باشد که روزه قضا
    ندارد، آیا به عنوان روزه قضا محسوب می شود؟
    ج) روزه هایی را که به نیّت استحباب گرفته به جای روزه قضایی که بر عهده اش هست، محسوب نمی شود.
    ۶۲ .آیا پسر ارشدی که پدرش فوت نموده و روزه ی قضا داشته، می تواند روزه ی مستحبّی بگیرد؟
    ج) مانع ندارد.
    اضافه کردن نیّت های دیگر به روزه مستحبی
    ۶۳ .به خاطر رسیدن به ثواب نیّت روزه کردم و همان وقت تصمیم گرفتم که چند کیلو از وزنم را کم کنم و این باعث شد که
    رغبت بیشتری به گرفتن روزه پیدا کنم، آیا نیّت من صحیح و خالص برای خدا بوده یا خیر؟
    ج) اگر تصمیم بعدی قصد و نیّت تبعی بوده و انگیزه و غرض اصلی روزه بوده، اشکالی ندارد و الا باطل است. همچنین اگر هر
    کدام از آنها انگیزه به صورت ترکیبی بوده هم روزه باطل است.
    صفحه ۱۹ / ۷۸
    مسائل متفرقه نيّت
    خواب ماندن سحر
    ۶۴ .اگر اول شب نيّت کرد که فردا روزه بگيرد و پس از آن به خواب رفت و تا بعد از اذان صبح بيدار نشد يا سرگرم کاری بود و از
    فرا رسيدن صبح غافل بود، و پس از آن توجه يافت، روزه‌ی او صحيح است.
    ۶۵ .شب، قصد گرفتن روزه داشتم، اما سحر بيدار نشدم، نزديك آفتاب از خواب بيدار شدم، آيا روزه‌ ام صحيح است؟
    ج) روزه صحيح است.
    نيّت روزه‌های مختلف با هم
    ۶۶ .اگر روزه واجب نذری و روزه قضای ماه مبارک رمضان به گردنم باشد و مصادف شود با روز ميلاد پيامبر اکرم (ص) ، آيا برای
    صحّت روزه، معين کردن نيّت لازم است؟
    ج) اگر روزه‌های متعدّدی از قضا و کفاره و نذر و مانند آن بر عهده‌تان باشد، واجب است که در نيّت روزه‌ای را که می‌خواهيد
    بگيريد تعيين کنيد ؛ و روزه مستحبی هم برای کسی که روزه قضای ماه مبارک رمضان بر عهده‌اش می‌باشد، صحيح نيست.
    خوب شدن مريض در اثنای روز ماه رمضان
    ۶۷ .نيّت روزه مريضی كه در اثنای روز ماه رمضان خوب شود چگونه است؟
    ج) اگر مريض در اثنای روز ماه رمضان خوب شود، واجب نيست که نيّت روزه کند و آن روز را روزه بگيرد. ولی اگر پيش از ظهر
    باشد و کاری که روزه را باطل می‌کند از او سر نزده باشد احتياط مستحب آن است که نيّت روزه کند و روزه بگيرد و پس از ماه
    رمضان بايد آن روز را قضا کند.
    نيّت در يوم الشك
    ۶۸ .روزی كه انسان شك دارد كه آخر شعبان است يا اول ماه رمضان به چه نيّت روزه بگيرد؟
    ج) روزی كه انسان شك دارد كه آخر شعبان است يا اول ماه رمضان (يوم الشك) واجب نيست روزه بگيرد، و اگر بخواهد روزه
    بگيرد نمی‌تواند نيّت روزه‌ی رمضان كند، بلكه می‌تواند قصد روزه‌ی مستحبی آخر شعبان يا روزه‌ی قضا يا مانند آن كند و اگر
    بعداً معلوم شود كه رمضان بوده از رمضان حساب می‌شود و قضای آن روز لازم نيست، و اگر در اثنای روز بفهمد كه ماه رمضان
    است بايد از همان لحظه نيّت روزه‌ی رمضان كند.
    روزه ما فی ‌الذمّه
    ۶۹ .كسی كه نمی‌ داند قضای روزه دارد، آيا می‌ تواند روزه ما فی‌الذمّه بگيرد؟ يعنی نيّت كند اگر روزه قضا داشته باشد، آن را
    به‌جا آورد ؛ وگرنه به عنوان روزه مستحبّی حساب شود؟
    ج) آری، با اين نيّت می‌ تواند روزه بگيرد.
    ۷۰ .تقريباً يک ماه روزه گرفته‌ ام به اين نيّت که اگر روزه‌ ای بر عهده‌ ام باشد قضای آن محسوب شود و اگر روزه‌ ای بر عهده‌ ام
    صفحه ۲۰ / ۷۸
    نيست به قصد قربت مطلق باشد، آيا اين يک ماه روزه به حساب روزه‌ های قضايی که بر ذمّه دارم، محسوب می‌ شود؟
    ج) اگر به نيّت آن‌چه که در زمان روزه گرفتن شرعاً مأمور به آن بوده ايد، اعم از روزه قضا يا مستحبّی، روزه گرفته ايد و روزه
    قضا هم برعهده شما باشد، به عنوان روزه قضا محسوب می‌ شود.
    تغيير نيّت روزه استيجاری بعد از انجام آن
    ۷۱ .در روزه استيجاری، اگر موجر از پرداخت مبلغ قرارداد استنكاف ورزد، آيا مستأجر می‌تواند روزه و يا نماز را حواله شخص
    ديگری نمايد ؛ يعنی نيّت کند که آنچه به‌جا آورده قضای شخص ديگری باشد؟ و اساساً نيّت روزه كه مثلاً اين روزه به نيّت چه
    كسی باشد، آيا بايد در ابتدا معيّن گردد يا می‌توان پس از اتمام نماز و روزه، شخص مورد نظر را معين نمود؟
    ج) بايد نيّت از اول معيّن باشد و پس از انجام عمل به نيّت يك فرد، قابل احاله به ديگری نيست و در فرض سؤال، ذمّه
    منوب‌عنه در صورت اشتغال برئ شده است. و موجر بايد دين خود را بپردازد.
    صفحه ۲۱ / ۷۸
    استمرار در نيّت
    برگشتن از نيّت روزه در اثنای روز
    ۷۲ .من در روز ماه رمضان به علّت اغوای شيطان تصميم گرفتم روزه‌ ام را باطل کنم لکن قبل از اين‌که عملی که روزه را باطل
    می‌ کند انجام دهم، از تصميم خود منصرف شدم حکم روزه‌ ام چيست؟ و اگر اين امر در روزه غير ماه رمضان پيش آيد چه
    حکمی‌ دارد؟
    ج) در روزه ماه رمضان اگر در اثنای روز از نيّت روزه گرفتن بر گردد به‌طوری که قصد ادامه روزه نداشته باشد، روزه‌ اش باطل می‌
    شود و قصد دوباره او برای ادامه روزه فايده ندارد، البته تا اذان مغرب بايد از کاری که روزه را باطل می‌کند خودداری کند. امّا اگر
    دچار ترديد شود به اين معنی که هنوز تصميم نگرفته است روزه را باطل کند، يا تصميم بگيرد کاری را که موجب باطل شدن
    روزه است صورت دهد و هنوز آن را انجام نداده در اين دو صورت صحّت روزه او محل اشکال است و احتياط واجب آن است که
    روزه را تمام کند و بعداً هم آن را قضا نمايد. هر روزه واجب معيّن ديگر ـ مانند نذر معيّن و امثال آن ـ نيز دارای همين حکم
    است.
    ۷۳ .در اثنای روزه مستحبی يا واجب غير معيّن تصميم گرفتم روزه‌ ام را باطل کنم لکن قبل از اين‌که عملی که روزه را باطل
    می‌ کند انجام دهم، از تصميم خود منصرف شدم حکم روزه‌ ام چيست؟
    ج) در روزه‌های مستحب و نيز روزه‌های واجب غير معين که وجوب آن مخصوص به روز معينی نيست اگر تصميم بر قطع روزه
    بگيرد ولی کاری که روزه را باطل می‌کند از او سر نزند و بعداً دوباره تا پيش از ظهر ـ و در مستحب تا غروب ـ نيّت روزه کند، روزه
    او صحيح است.
    صفحه ۲۲ / ۷۸
    چيزهايی كه روزه را باطل می كند
    ۷۴ .نُه چيز روزه را باطل می کند:
    اول: خوردن و آشاميدن.
    دوم: آميزش جنسی.
    سوم: آن که کاری کند که منی از او بيرون آيد. (استمنا)
    چهارم: دروغ بستن به خدا و پيامبر و ائمه (عليهم السلام) .
    پنجم: رسانيدن غبار غليظ به حلق.
    ششم: فرو بردن تمام سر در آب.
    هفتم: با حال جنابت يا حيض يا نفاس به اذان صبح رسيدن.
    هشتم: اماله (تنقيه) با چيزهای روان.
    نهم: عمداً قی کردن. خصوصيات و احکام اين نُه مورد در مسائل آينده گفته خواهد شد.
    [موارد چهارم تا ششم بنابراحتياط واجب مبطل است]
    صفحه ۲۳ / ۷۸
    خوردن و آشاميدن
    ملاک خوردن وآشاميدن
    ۷۵ .اگر روزه‌دار عمداً و آگاهانه چيزی بخورد يا بياشامد روزه‌ی او باطل می‌شود خواه آن چيز از خوراکی‌ها و آشاميدنی‌های
    معمول باشد و خواه از چيزهای غيرخوراکی مانند کاغذ يا پارچه و امثال آن باشد و خواه زياد يا کم باشد مانند قطره‌ی بسيار
    کوچک آب يا خرده‌ی کوچکی از نان.
    خوردن روزه به‌خاطر مسابقه
    ۷۶ .آيا می‌توان به دليل داشتن مسابقه فوتبال و گرسنگی و تشنگی زياد در آن روزه خود را خورد؟
    ج) مورد سؤال مجوّز برای افطار محسوب نمی‌شود.
    افطار روزه بر اثر تشنگی و گرسنگی
    ۷۷ .اگر شخصی که در ماه رمضان روزه‌دار است، در يکی از روزها برای خوردن سحری بيدار نشود و لذا نتواند روزه را تا غروب
    ادامه دهد و در وسط روز حادثه‌ ای برای او اتفاق بيفتد و روزه را افطار کند، آيا کفّاره بر او واجب است؟
    ج) اگر روزه را تا حدی ادامه دهد که روزه بر اثر تشنگی و گرسنگی برای او حرجی شود و در نتيجه آن را افطار نمايد، فقط قضا
    بر او واجب است و کفّاره‌ ای ندارد.
    خوردن سحری بعد از اذان صبح
    ۷۸ .اگر در ماه رمضان برای سحری بيدار شويم وسحری بخوريم وبعد بفهميم اذان گفته‌اند روزه قبول است يا بايد روزه آن روز
    قضا شود؟
    ج) اگر تحقيق نموده و با علم به اينكه هنوز صبح نشده خورده است و بعد فهميده كه صبح شده، روزه صحيح است و قضا ندارد.
    ۷۹ .با توجّه به اين‌که امروزه برای تنظيم کارهای روزانه از ساعت استفاده می‌شود و در شهرها معمولاً به دليل ساختمان‌های
    بلند، ديدن طلوع فجر امکان ندارد، در صورتی که فردی با اعتماد به ساعتش که ساعت چهار را نشان مي‌داده است مشغول خوردن
    سحری شود و بعد معلوم شود که باطری ساعت تمام شده و در واقع ساعت چهار و ربع بوده است. آيا روزه‌ی چنين فردی صحيح
    است؟ همچنين اگر فردی در اثر خطای چشم ساعت پنج را تصوّر کرده که ساعت چهار صبح است و مشغول خوردن سحری
    می‌شود و بعد متوجّه اشتباهش می‌شود و می‌فهمد بعد از طلوع فجر خورده است؟
    ج) در هر دو صورت، اگر با اعتماد بر ساعت، اطمينان به بقاء شب داشته است و بعداً کشف خلاف شده است، روزه‌اش در ماه
    مبارک رمضان صحيح است.
    ۸۰ .اگر موقعی که مشغول خوردن غذا است بفهمد صبح شده چه بايد بكند؟
    ج) بايد لقمه را از دهان بيرون بياورد، و اگر عمداً آن را فرو ببرد روزه‌اش باطل است.
    حكم موادی كه از معده وارد دهان شده در حال روزه
    صفحه ۲۴ / ۷۸
    ۸۱ .گاهی اوقات انسان ترش می‌کند، يعنی موادی ترش مزه از معده او به فضای دهان او می‌آيد.حال اگر روزه‌داری ترش کند و
    اين مواد را سهواً يا عمداً قورت دهد، روزه‌اش چه حكمی‌ دارد؟
    ج) اگر پس از آنکه به فضای دهان آمد عمداً و اختياراً فرو برد، روزه‌اش باطل می‌شود ولی سهواً مبطل روزه نيست.
    فرو بردن اخلاط سر و سينه در حال روزه
    ۸۲ .هنگامی‌ که مبتلا به بيماری زکام بودم، مقداری از اخلاط سر و سينه در دهانم جمع شده بود که به جای بيرون انداختن، آن
    را فرو بردم، آيا روزه‌ ام صحيح است يا خير؟ در بعضی از روزهای ماه مبارک رمضان در منزل يکی از اقوام بودم که بر اثر زکام و
    خجالت و حيا مجبور شدم با خاک، تيمّم بدل از غسل واجب بکنم و تا نزديک ظهر غسل نکردم. اين کار برای چند روز تکرار شد،
    آيا روزه‌ ام در آن روزها صحيح است يا خير؟
    ج) فرو بردن اخلاط سر و سينه ضرری به روزه نمی‌ رساند، ولی اگر به فضای دهان رسيده باشد بنا بر احتياط واجب بايد از فرو
    بردن آن خودداری نمايد، و اما ترک غسل جنابت قبل از طلوع فجرِ روزی که می‌ خواهيد روزه بگيريد و انجام تيمّم بدل از غسل
    به جای آن، اگر به‌خاطر عذر شرعی باشد و يا تيمّم در آخر وقت و به‌خاطر تنگی آن باشد، موجب بطلان روزه نيست و روزه شما
    با تيمّم صحيح است. در غير اين صورت، روزه شما در آن روزها باطل است.
    فرو رفتن غذای باقی مانده بين دندان‌ها
    ۸۳ .در يکی از روزهای ماه رمضان روزه گرفتم ولی دندان‌هايم را مسواک نزدم، و بدون اين‌که باقی‌مانده غذاهای لابلای دندان‌ها
    را عمداً ببلعم، خودبه‌خود بلعيده شده است. آيا قضای روزه آن روز بر من واجب است؟
    ج) اگر علم به وجود باقی‌مانده غذا در بين دندان‌هايتان و يا علم به رسيدن آن به حلق نداشته ايد و فرو رفتن آن هم عمدی و
    با التفات نبوده، قضای روزه بر شما واجب نيست.
    خلال کردن دندان
    ۸۴ .خلال کردن دندان بعد از خوردن غذا برای کسی که فردايش قصد گرفتن روزه را دارد، چه حکمی‌ دارد؟
    ج) خلال کردن بعد از غذا برای کسی که قصد روزه دارد واجب نيست حتی اگر احتمال دهد که خلال نکردن موجب داخل شدن
    غذای لابلای دندان‌ها به حلق می‌شود ؛ و اگر بعد از آن سهواً هم غذا داخل حلق شد، روزه‌اش باطل نمی‌شود ؛ بله اگر يقين
    داشته باشد که ترک آن باعث داخل شدن غذا به حلق می‌شود واجب است خلال کند و اگر نکرد، با فرض داخل شدن غذا به حلق
    بلکه مطلقاً (بنا بر احتياط واجب) روزه‌اش باطل می‌شود.
    مسواك با خمير دندان
    ۸۵ .آيا مسواك كردن با خمير دندان، در حال روزه اشكال دارد؟
    ج) اشكال ندارد ؛ ولی بايد از فرو رفتن آب دهان كه آغشته با خمير دندان و آب است جلوگيری شود.
    استفاده از نخ دندان
    ۸۶ .حكم استفاده از نخ دندان ـ كه فلورايد و طعم نعنا دارد ـ در حال روزه چيست؟
    ج) اگر آب دهان را فرو نبرد، اشكال ندارد.
    جويدن آدامس و مكيدن كندر
    ۸۷ .جويدن آدامس و مكيدن كندر برای روزه ‌دار چه حكمی‌ دارد؟
    ج) اگر چيزی وارد حلق نمی‌شود مانعی ندارد، ولی مكيدن كُندر روزه را باطل می‌كند.
    صفحه ۲۵ / ۷۸
    باطل كردن روزه با اصرار ديگری
    ۸۸ .اگر روزه ‌دار باشم و مادرم مرا وادار به خوردن غذا يا نوشيدن کند، آيا روزه‌ ام باطل می‌ شود؟
    ج) خوردن و آشاميدن روزه را باطل می‌ کند، هرچند بر اثر درخواست و اصرار شخص ديگری باشد.
    انجام مبطلات روزه با اجبار ديگری
    ۸۹ .اگر چيزی به زور وارد دهان روزه‌دار شود و يا سر او به همان صورت داخل آب گردد، آيا روزه‌ اش باطل می‌ شود؟ اگر وادار
    به باطل کردن روزه‌ اش شود، مثلاً به او بگويند که اگر روزه ‌ات را نخوری، ضرری به خودت يا مالت وارد می‌ سازيم، او هم برای
    دفع اين ضرر غذا بخورد، آيا روزه‌ اش صحيح است؟
    ج) روزه شخص روزه‌دار با داخل شدن چيزی در حلقش بدون اختيار و يا با فرو بردن سرش به همان صورت به زير آب باطل
    نمی‌ شود، ولی اگر خودش بر اثر اکراه ديگری مرتکب مفطری شود، روزه‌ اش باطل خواهد شد.
    حکم افطار سهوی
    ۹۰ .اگر شخص روزه دار در اثر فراموشی چيزی بخورد، آيا تذكر دادن به او واجب است؟
    ج) خير، تذكر دادن به او واجب نيست.
    ضرورت نوشيدن آب برای خلبان و مهمان‌دار روزه‌دار
    ۹۱ .اگر هواپيما در ارتفاع بالا و مسير طولانی در حال پرواز باشد و پرواز حدود دو ساعت و نيم تا سه ساعت طول بکشد،
    مهمان‌دار و خلبان هواپيما برای حفظ تعادل خود هر بيست دقيقه احتياج به نوشيدن آب دارند، در اين صورت آيا در ماه مبارک
    رمضان، کفّاره و قضای روزه بر آن‌ها واجب می‌ شود؟
    ج) اگر روزه برای آن‌ها ضرر داشته باشد، جايز است که با نوشيدن آب افطار نمايند و قضای آن را به‌جا آورند و در اين حالت
    کفّاره بر آن‌ها واجب نيست.
    مضمضه و غرغره آب در حال روزه
    ۹۲ .اگر روزه‌دار آب را به قصد رفع عطش در دهان گردانده و بيرون بريزد به‌طوری که هيچ مقداری از آب پايين نرود چه حکمی‌
    دارد؟
    ج) در فرض سؤال اشكال ندارد.
    ۹۳ .آيا بعد از مضمضه کردن ـ چه برای وضو و چه غير آن ـ در حال روزه ماه رمضان واجب است روزه‌دار سه مرتبه آب دهانش
    را بيرون بريزد؟
    ج) چنين کاری واجب نيست. آنچه واجب است خارج کردن آب از دهان است و اگر يقين پيدا کرده که آب خارج شده چيز
    ديگری بر او واجب نيست.
    ۹۴ .حكم غرغره كردن برای روزه‌ دار چيست؟
    ج) اگر هنگام غرغره كردن، آب از حلق به پايين برود، روزه باطل می‌ شود.
    خارج کردن زبان از دهان در حال روزه
    ۹۵ .خارج کردن آب دهان و دوباره آن را وارد دهان کردن باطل کننده روزه است. آيا بيرون آوردن زبان هم همان حکم را دارد
    که اگر کسی زبانش به هر دليلی بيرون بياورد موجب باطل شدن روزه می‌شود؟
    ج) صِرف اين ضرری به صحّت روزه نمی‌زند.
    صفحه ۲۶ / ۷۸
    احساس داخل شدن شکر در دهان در حال روزه
    ۹۶ .وقتی در ماه رمضان به کارگاه قند و شکر می‌رويم، احساس می‌کنيم که شکر داخل دهان شده، آيا روزه‌مان باطل می‌شود؟
    ج) صرف احساس داخل شدن آن در دهان و حتی داخل شدن در دهان بدون اينکه فرو برده شود، ضرری به صحت روزه نمی‌زند.
    صفحه ۲۷ / ۷۸
    جماع (آميزش جنسی)
    روابط زناشويی روزه ‌دار
    ۹۷ .مردی كه نمی‌ تواند روزه بگيرد، آيا می‌ تواند با همسر روزه ‌دار خود نزديكی كند؟
    ج) خير، جايز نيست.
    شوخی و ملاعبه با همسر در حال روزه
    ۹۸ .اگر مردی با همسرش در روز ماه رمضان شوخی و ملاعبه نمايد، آيا به روزه‌ اش ضرر می‌ رساند؟
    ج) اگر منجر به انزال منی نشود، به روزه خللی وارد نمی‌ کند.
    جماع زوجين در حال روزه
    ۹۹ .س اگر شوهر با همسر خود در ماه رمضان جماع نمايد و زن نيز به آن راضی باشد چه حکمی‌ دارد؟
    ج) بر هر يک از آنان حکم افطار عمدی جاری است و علاوه بر قضا، کفّاره هم بر هر دو واجب است.
    جماع از روی فراموشی
    ۱۰۰ .اگر شخص روزه دار در اثر فراموشی آميزش جنسی کند آيا به روزه‌ اش ضرر می‌ رساند؟
    ج) اگر فراموش کند که روزه است و آميزش جنسی کند، روزه‌ی او باطل نمی‌شود، ولی هر لحظه که يادش آمد بايد فوراً از حال
    آميزش خارج شود وگرنه روزه‌اش باطل است.
    صفحه ۲۸ / ۷۸
    باقی ماندن بر جنابت تا اذان صبح
    ۱۰۱ .کسی که در شب ماه رمضان دچار جنابت است بايد تا پيش از اذان صبح غسل کند. اگر جنب عمداً تا آن هنگام غسل نکند
    روزه‌اش باطل است. اين حکم در مورد روزه‌ی قضای ماه رمضان ـ حتی در حالت غير عمد ـ نيز جاری است.
    ۱۰۲ .اگر در شب ماه رمضان جنب شود و بدون تعمد تا اذان صبح غسل نکند، مثل اينکه در خواب جنب شود و خواب او تا بعد
    از اذان صبح ادامه يابد، روزه‌اش صحيح است.
    ۱۰۳ .کسی‌ که در بيداری جنب شده يا پس از جنب شدن در حال خواب، بيدار شده، و می‌داند که اگر به خواب رود، تا پيش از
    اذان صبح برای غسل بيدار نخواهد شد، جايز نيست قبل از غسل کردن بخوابد، و اگر خوابيد و پيش از اذان غسل نکرد، روزه‌اش
    باطل است ولی‌ اگر احتمال می‌دهد که پيش از اذان صبح برای غسل بيدار خواهد شد و تصميم بر غسل داشته باشد ولی بيدار
    نشود، روزه‌اش صحيح است ولی اگر دوباره خوابيد و تا صبح بيدار نشد، بايد قضای آن روز را به‌جا آورد.
    ۱۰۴ .کسی‌ که در شب ماه رمضان وظيفه دارد غسل کند، اگر به دليل تنگی وقت يا مضرّ بودن آب و امثال آن نتواند غسل کند،
    بايد تيمم بدل از غسل به‌جا آورد.
    ۱۰۵ .اگر در حال روزه در خواب جنب شود، روزه‌اش باطل نمی‌شود.
    ۱۰۶ .اگر روزه‌دار در روز ماه رمضان و ساير ايام که روزه است در حال خواب جنب شد، پس از بيدار شدن واجب نيست فوراً غسل
    کند.
    ۱۰۷ .زنی که از عادت ماهانه پاک شده و بايد غسل کند و همچنين زنی که از نفاس (خونريزی زايمان) پاک شده و غسل بر او
    واجب است، اگر غسل را تا اذان صبح روز ماه رمضان تأخير اندازد روزه‌اش باطل است.
    ۱۰۸ .زن اگر در حال روزه دچار عادت ماهيانه و يا زايمان شد، روزه‌ی او باطل می‌شود.
    جنابت عمدی در شب ماه رمضان با عدم امكان غسل
    ۱۰۹ .کسی که آب در اختيار ندارد و يا به دليل عذرهای ديگر غير از تنگی وقت نمی‌ تواند غسل جنابت بکند، آيا جايز است عمداً
    خود را در شب‌های ماه مبارک رمضان از طريق حلال جنب کند؟
    ج) اگر وظيفه او تيمّم باشد و بعد از اين‌که خود را جنب کرده، وقت کافی برای تيمّم داشته باشد، اين کار برای وی جايز است.
    تيمّم در تنگی وقت با ترك عمدی غسل
    ۱۱۰ .كسی كه پيش از اذان صبح، با حالت احتلام از خواب بيدار می‌ شود، آيا می‌ تواند تا نزديك اذان، غسل نكند و تيمّم كند؟
    ج) اگر غسل را به تأخير اندازد تا جايی كه وقت تنگ شود، گناه كرده است. در اين صورت بايد پيش از اذان صبح، تيمّم كند و
    روزه او صحيح است.
    صفحه ۲۹ / ۷۸
    ۱۱۱ .اگر فرد جنب در ماه رمضان عمداً غسل نكند تا وقت تنگ شود و با تيمم وارد صبح شود حكم روزه‌اش چيست؟
    ج) روزه‌اش صحيح است گرچه در فرض سؤال مرتكب معصيت شده است.
    غفلت روزه‌دار از غسل جنابت قبل از اذان صبح
    ۱۱۲ .اگر غسل جنابت برای روزه ماه رمضان يا روزه‌ های ديگر فراموش شود و در اثناء روز به ياد انسان بيفتد، چه حکمی‌ دارد؟
    ج) اگر در روزه ماه رمضان غسل جنابت را در شب تا طلوع فجر فراموش کند و با حالت جنابت صبح نمايد، روزه‌ اش باطل است و
    احوط اين است که قضای روزه ماه رمضان هم در اين حکم به آن ملحق شود. ولی در ساير روزه‌ ها، روزه بر اثر آن باطل نمی‌
    شود.
    غفلت از احتلام قبل از اذان صبح
    ۱۱۳ .شخصی در ماه مبارک رمضان قبل از اذان صبح بيدار شده و متوجه محتلم شدن خود نشده و دوباره خوابيده و در اثنای اذان
    صبح بيدار شده و علم به جنابت خود پيدا می‌ کند و يقين دارد که احتلامش قبل از اذان صبح بوده است، روزه او چه حکمی‌
    دارد؟
    ج) اگر پيش از اذان صبح متوجه احتلام خود نشده است، روزه‌ اش صحيح است.
    شك در احتلام در شب ماه رمضان
    ۱۱۴ .اگر مکلّف در شب ماه رمضان قبل از فجر شک کند که محتلم شده يا نه، ولی به شک خود اعتنا نکند و دوباره بخوابد و بعد
    از اذان صبح بيدار شود و متوجه گردد که قبل از طلوع فجر محتلم شده است، چه حکمی‌ دارد؟
    ج) اگر بعد از بيداری اول اثری از احتلام در خود مشاهده نکند، بلکه فقط احتمال آن را بدهد و چيزی بر او کشف نشود و تا بعد
    از اذان بخوابد، روزه‌ اش صحيح است، هرچند بعد از آن معلوم شود که احتلام او مربوط به قبل از اذان صبح است.
    روزه در صورت بقا بر جنابت تا اذان صبح
    ۱۱۵ .اگر فردی به سبب برخی از مشکلات تا اذان صبح بر جنابت باقی بماند، آيا روزه گرفتن در آن روز برای او جايز است؟
    ج) در غير ماه رمضان و قضای آن اشکال ندارد، ولی نسبت به روزه ماه رمضان تفصيل دارد اگر معذور از غسل است، تيمّم کردن
    بر او واجب است و اگر تيمّم هم نکند، روزه‌ اش صحيح نيست.
    ۱۱۶ .آيا جايز است شخص جنب بعد از طلوع آفتاب غسل جنابت نمايد و روزه قضا يا مستحبّ بگيرد؟
    ج) اگر عمداً تا طلوع فجر بر جنابت باقی بماند، روزه ماه رمضان و قضای آن از او صحيح نيست، ولی اقوی صحّت روزه‌ های
    ديگر به‌خصوص روزه مستحبّی است.
    خوابيدن شخص جنب تا اذان صبح
    ۱۱۷ .اگر مکلّف در شب ماه رمضان قبل از اذان صبح بيدار شود و ببيند که محتلم شده است و دوباره پيش از اذان صبح به اميد
    اين‌که برای غسل کردن بيدار می‌ شود بخوابد و تا بعد از طلوع آفتاب در خواب بماند و غسل خود را تا اذان ظهر به تأخير بيندازد
    و بعد از اذان ظهر غسل کرده و نماز ظهر و عصر بخواند، روزه آن روز او چه حکمی‌ دارد؟
    ج) در فرض سؤال که خوابِ اول است روزه‌اش صحيح است ولی اگر دوباره خوابيد و تا صبح بيدار نشد بايد قضای آن روز را
    به‌جا آورد.
    ۱۱۸ .سال قبل در سحر ماه رمضان غسل جنابت بر من واجب شد و وقتی بيدار شدم با خود گفتم صبر می‌کنم تا وقت تنگ شود
    صفحه ۳۰ / ۷۸
    آنگاه تيمّم به نيابت از غسل می‌کنم ولی خوابم برد و بيدار نشدم تکليف من چيست؟
    ج) اگرچه بنا داشتيد به وظيفه خود در تنگی وقت عمل کنيد، لكن قضای آن روز بر شما واجب است بلی اگر وظيفه شما تيمَم
    بوده باشد و تصميم بر تيمّم هم قبل از فجر داشته باشيد لكن خوابتان برده باشد، در خواب اول روزه صحيح است.
    فرا رسيدن وقت اذان در حين غسل واجب
    ۱۱۹ .اگر فرد جنب نزديک اذان صبح از خواب بيدار شده و اقدام به غسل نمايد اما قبل از اتمام غسل اذان گفته شود، روزه او چه
    حکمی‌ پيدا می‌نمايد؟
    ج) اگر با علم يا گمان به اينكه وقت برای غسل دارد، شروع به غسل كرده، كفايت می‌كند و روزه‌اش صحيح است.
    ۱۲۰ .اگر قبل از اذان صبح شروع به غسل كنم ولی در اثنای غسل، وقت اذان صبح فرا برسد، (مثلاً در حال شستن سر و گردن يا
    نيمه راست هستم كه اذان شروع شود) آيا روزه‌ام صحيح است؟
    ج) اگر اعتقاد داشته‌ايد كه وقت برای غسل داريد، روزه‌تان صحيح است.
    ترك غسل و باقی‌ماندن بر جنابت از روی خجالت
    ۱۲۱ .ما در منطقه سردسيری زندگی می‌ کنيم که نه حمام دارد و نه مکانی برای استحمام، وقتی در ماه مبارک رمضان به حالت
    جنابت از خواب بيدار می‌ شويم، با توجه به اين‌که غسل کردن جوانان در نيمه شب در برابر مردم با آب مشک يا حوض عيب
    شمرده می‌ شود و آب هم در آن وقت سرد است، تکليف ما برای روزه فردا چيست؟ آيا تيمّم جايز است؟ در صورتی که غسل
    نکند، افطار کردن روزه آن روز چه حکمی‌ دارد؟
    ج) مجرد مشقّت يا عيب شمرده شدن اغتسال جوانان در نيمه شب، عذر شرعی محسوب نمی‌ شود، بلکه مادامی‌ که غسل، حرجی
    و موجب ضرر برای مکلّف نشود، غسل کردن به هر صورتی که امکان دارد واجب است، و در صورت حرج يا ضرر بايد قبل از طلوع
    فجر تيمّم کند و با تيمّم بدل از غسل جنابت پيش از طلوع فجر روزه‌ اش صحيح است، و اگر تيمّم نکند روزه‌ اش باطل است،
    ولی امساک در طول روز بر او واجب می‌ باشد.
    ۱۲۲ .شخصی در ماه رمضان در جايی مهمان شد و شب را در آن منزل خوابيد و در نيمه‌ های شب محتلم گرديد و چون مهمان
    بود و با خود لباسی نداشت، برای فرار از روزه، تصميم گرفت بعد از طلوع فجر مسافرت نمايد، لذا بعد از طلوع فجر بدون اين‌که
    چيزی بخورد به قصد مسافرت، حرکت نمود. سؤال اين است که آيا قصد سفر توسط او موجب سقوط کفّاره هست يا خير؟
    ج) اگر با حالت جنابت از خواب بيدار شود و علم به جنب بودن خود داشته باشد و قبل از فجر اقدام به غسل يا تيمّم نکند، مجرد
    قصد سفر در شب و يا مسافرت در روز برای سقوط کفّاره از او کافی نيست.
    ۱۲۳ .در بعضی از روزهای ماه مبارک رمضان در منزل يکی از اقوام بودم که بر اثر زکام و خجالت و حيا مجبور شدم با خاک،
    تيمّم بدل از غسل واجب بکنم و تا نزديک ظهر غسل نکردم. اين کار برای چند روز تکرار شد، آيا روزه‌ ام در آن روزها صحيح است
    يا خير؟
    ج) ترک غسل جنابت قبل از طلوع فجرِ روزی که می‌ خواهيد روزه بگيريد و انجام تيمّم بدل از غسل به جای آن، اگر به‌خاطر عذر
    شرعی باشد و يا تيمّم در آخر وقت و به‌خاطر تنگی آن باشد، موجب بطلان روزه نيست و روزه شما با تيمّم صحيح است. در غير
    اين صورت، روزه شما در آن روزها باطل است.
    صفحه ۳۱ / ۷۸
    جهل در وجوب يا کيفيت غسل جنابت
    روزه جاهل به وجوب غسل يا كيفيت آن
    ۱۲۴ .کسی که به سن تکليف رسيده ولی جاهل به وجوب غسل و کيفيت آن بوده و بعد از گذشت مدتی در حدود ده سال متوجه
    مسأله تقليد و وجوب غسل بر او شده است، چه حکمی‌ دارد؟ وظيفه او نسبت به قضای نمازها و روزه‌ های گذشته‌ اش چيست؟
    ج) قضای نمازهايی که در حال جنابت خوانده، بر او واجب است، و همچنين قضای روزه هم در صورتی که می‌ دانسته جنب
    است، ولی جاهل به وجوب غسل بر جنب برای روزه گرفتن بوده، بر او واجب است.
    ۱۲۵ .اگر شخصی در حال جنابت چند روز روزه بگيرد و نداند که طهارت از جنابت شرط صحّت روزه است، آيا کفّاره روزه‌ هايی
    که در حال جنابت گرفته بر او واجب است يا اين‌که قضای آن‌ها کافی است؟
    ج) در فرض مرقوم قضا کفايت می‌ کند.
    ۱۲۶ .جوانی بر اثر نادانی قبل از چهارده سالگی و بعد از آن، اقدام به استمنا می‌ کرده که بر اثر آن از او منی خارج می‌ شده، ولی
    نمی‌ دانسته که خروج منی باعث جنابت می‌ شود و بايد برای نماز و روزه غسل کند، تکليف او چيست؟ آيا برای مدتی که
    استمنا می‌ کرده و منی از او خارج می‌ شده، غسل بر او واجب است؟ آيا نماز و روزه‌ های او از گذشته تا حال که در حال جنابت
    انجام گرفته باطل بوده و قضای آن‌ها واجب است؟
    ج) برای هرچند بار خروج منی اگر تا به حال غسل نکرده است يک غسل جنابت کافی است، و بايد همه نمازهايی را که يقين
    دارد در حال جنابت خوانده است، قضا نمايد. و اگر اين عمل در شب‌های ماه رمضان انجام گرفته و جاهل به موضوع جنابت
    بوده، روزه‌ های او قضا ندارد و محکوم به صحّت است. ولی اگر عالم به خروج منی و جنابت بوده و نمی‌ دانسته که برای صحّت
    روزه، غسل بر او واجب است، بايد روزه همه روزهايی را که در حال جنابت گرفته است قضا نمايد.
    ۱۲۷ .آيا جماع از نشانه‌ های بلوغ محسوب می‌ شود و با انجام آن، تکاليف شرعی واجب می‌ گردند؟ و اگر فردی از آن آگاهی
    نداشته باشد و چندين سال بگذرد، آيا غسل جنابت بر او واجب می‌ شود؟ و آيا اگر اعمال مشروط به طهارت مانند نماز و روزه را
    قبل از غسل جنابت انجام بدهد، آن اعمال باطل هستند و قضای آن‌ها واجب است؟
    ج) مجرّد جماع بدون انزال و خروج منی از نشانه‌ های بلوغ نيست، ولی باعث جنابت می‌ شود و واجب است هنگام رسيدن به
    سن بلوغ غسل کند و تا زمانی که يکی از نشانه‌ های بلوغ در فردی تحقق پيدا نکرده، شرعاً حکم به بلوغ او نمی‌ شود و مکلف
    به احکام شرعی نيست و کسی که در کودکی بر اثر جماع جنب شده و سپس بعد از رسيدن به سن بلوغ، بدون انجام غسل
    جنابت نماز خوانده و روزه گرفته، واجب است نمازهای خود را اعاده کند، ولی در صورتی که جهل به جنابت داشته، قضای روزه‌
    هايش واجب نيست.
    روزه انجام شده با غسل باطل
    ۱۲۸ .من غسل جنابت را به اين ترتيب انجام می‌ داده‌ ام که ابتدا سمت راست بدن بعد سر و سپس قسمت چپ بدن را می‌
    شستم. در سؤال و تحقيق در اين زمينه هم کوتاهی کرده‌ ام، نماز و روزه‌ ام چه حکمی‌ دارند؟
    ج) غسل به کيفيت مذکور باطل است و موجب رفع حدث نمی‌ شود. لذا نمازهايی که با چنين غسلی خوانده شده، باطل و قضای
    آن‌ها واجب است. ولی روزه‌ ها با فرض اين‌که معتقد به صحّت غسل به‌صورت مذکور بوده‌ ايد و بقای شما بر جنابت، عمدی
    صفحه ۳۲ / ۷۸
    نبوده است، محکوم به صحّت است.
    ۱۲۹ .شخصی بر اثر جهل به حکم شرعی، مدتی ترتيب را در غسل رعايت نکرده است، نماز و روزه او چه حکمی‌ دارد؟
    ج) اگر غسل را به نحوی انجام داده که شرعاً باطل است، قضای نمازهايی که در اين حالت با حدث اکبر خوانده، واجب است.
    ولی روزه‌ اش، اگر در آن هنگام اعتقاد به صحّت غسل خود داشته، محکوم به صحّت است.
    ۱۳۰ .در حدود ۲ سال پيش در رساله چند مرجع، فتوای حضرت آقا در مورد رعايت ترتيب بين راست و چپ در غسل را اين‌گونه
    يافتم که اين رعايت بنا بر احتياط واجب است. آن احتياط را به مرجع ديگری که رعايت ترتيب را احتياط مستحب می‌دانست،
    عدول کردم. حالا فهميدم که فتوای آقا وجوب رعايت ترتيب است، تکليف من نسبت به نماز و روزه‌هايم در طول اين دو سال
    چگونه است؟
    ج) نماز و روزه‌های گذشته محکوم به صحّت است.
    روزه با يقين به بطلان يكی از غسل‌های جنابت
    ۱۳۱ .اگر شخصی در ماه مبارک رمضان سه بار غسل جنابت کند، مثلاً در روزهای بيستم، بيست و پنجم و بيست و هفتم غسل
    نمايد، و بعد يقين کند که يکی از آن غسل‌ها باطل بوده است، نماز و روزه او چه حکمی‌ دارد؟
    ج) روزه‌ اش صحيح است، ولی بنا بر احتياط، قضای نمازها به‌طوری که يقينبه فراغت ذمّه پيدا کند، واجب است.
    روزه در صورت غسل با آب نجس
    ۱۳۲ .اگر شخصی در ماه مبارک رمضان با آب نجس غسل کند و بعد از يک هفته متوجه شود که آن آب نجس بوده است، نماز و
    روزه او در اين مدت چه حکمی‌ دارد؟
    ج) نمازش باطل و قضای آن واجب است، ولی روزه‌ های او محکوم به صحّت است.
    وظيفه جنب با احتمال خروج منی در حال روزه
    ۱۳۳ .شخصی مبتلا به بيماری بيرون آمدن مستمر قطرات بول به‌صورت موقت است، يعنی بعد از بول کردن، به مدت يک ساعت
    يا بيشتر قطرات آن از او خارج می‌ گردد. با توجه به اين‌که وی در بعضی از شب‌ها جنب شده و گاهی يک ساعت قبل از اذان
    بيدار می‌ شود و احتمال می‌ دهد که بعد از آنمنی با قطرات بول خارج شود، نسبت به روزه‌ اش چه تکليفی دارد؟ وظيفه او برای
    اين‌که با طهارت داخل وقت شود، چيست؟
    ج) اگر قبل از اذان صبح، غسل جنابت و يا تيمّم بدل از آن انجام داده، روزه او صحيح است، هرچند بعد از آن بدون اختيار از او
    منی خارج شود.
    صفحه ۳۳ / ۷۸
    استمنا (خود ارضايی)
    ۱۳۴ .اگر روزه‌دار عمداً کاری کند که منی از او بيرون بيايد, روزه‌اش باطل می‌شود.
    کفاره استمنا در حال روزه
    ۱۳۵ .اگر مکلّف علم داشته باشد به اين‌که استمنا روزه را باطل می‌ کند، ولی عمداً آن را انجام دهد، آيا کفّاره جمع بر او واجب
    می‌ شود؟
    ج) اگر عمداً استمنا کند و منی هم از او خارج شود، کفّاره جمع بر او واجب نمی‌ شود لکن احتياط مستحبّ آن است که کفّاره
    جمع بپردازد.
    عادت به استمنا و حكم روزه
    ۱۳۶ .شخصی چندين سال عادت به استمنا در ماه رمضان و غير آن داشته است، نماز و روزه او چه حکمی‌ دارد؟
    ج) استمنا مطلقاً حرام است و اگر منجر به خروج منی شود، موجب غسل جنابت هم می‌ شود، و اگر اين عمل در حال روزه در
    روز ماه رمضان صورت بگيرد، در حکم افطار عمدی با حرام است، و اگر نماز و روزه را با حالت جنابت و بدون غسل و تيمّم انجام
    دهد، نماز و روزه‌ اش باطل و قضای آن‌ها واجب است.
    جنابت روزه‌دار با نگاه به صحنه شهوت انگيز
    ۱۳۷ .شخص روزه ‌داری در ماه رمضان به صحنه شهوت انگيزی نگاه کرده و جنب شده است. آيا با اين کار روزه‌ اش باطل می‌
    شود؟
    ج) اگر نگاه‌کردن او به قصد انزال بوده و يا می‌ دانسته که اگر به آن منظره نگاه کند، جنب می‌ شود و يا عادت او بر اين بوده
    است و در عين حال عمداً نگاه کرده و جنب شده، حکم جنابت عمدی را دارد يعنی هم قضا بر عهده او می‌ باشد و هم کفّاره.
    جنابت روزه‌دار بر اثر صحبت با نامحرم
    ۱۳۸ .در ماه مبارک رمضان بدون وجود هيچ‌يک از آثار استمنا فقط بر اثر حالتی که هنگام مکالمه تلفنی با يک زن نامحرم در
    خود احساس کردم مايع منی از من خارج شد، با توجه به اين‌که مکالمه با او به قصد لذت نبوده، آيا روزه‌ ام باطل است يا خير؟
    در صورت بطلان، آيا کفّاره هم بر من واجب است يا خير؟
    ج) اگر خروج منی بر اثر صحبت با يک زن جزء عادت‌ های قبلی شما نبوده و به‌طور غيرارادی از شما خارج شده است، موجب
    بطلان روزه نمی‌ شود و چيزی هم بر اثر آن بر شما واجب نيست.
    احتلام در حال روزه
    ۱۳۹ .محتلم شدن در روز (خروج منی در حال خواب) روزه را باطل نمی‌کند، و هر گاه روزه‌دار بداند که اگر در روز بخوابد محتلم
    می‌شود، لازم نيست از خواب خود جلوگيری کند.
    ۱۴۰ .اگر روزه‌دار در حال بيرون آمدن منی از خواب بيدار شود، واجب نيست از آن جلوگيری کند.
    صفحه ۳۴ / ۷۸
    ۱۴۱ .اگر شخص روزه‌داری در ماه مبارک رمضان بعد از نماز صبح يا ظهر بخوابد و در خواب به صورت غير عمد محتلم شود تکليف
    چيست؟ آيا روزه آن شخص باطل می‌شود؟
    ج) روزه‌اش صحيح است.
    احتلام روزه‌دار و بيدار شدن بعد از اذان صبح
    ۱۴۲ .اگر شخصی قبل از اذان صبح يا بعد از آن بخوابد و در خواب جنب شده و بعد از اذان بيدار شود، چه مدتی برای غسل کردن
    وقت دارد؟
    ج) در فرض سؤال، جنابت به روزه آن روز او ضرر نمی‌ زند، ولی واجب است که برای نماز غسل کند و می‌ تواند غسل را تا وقت
    نماز به تأخير بيندازد.
    احتلام بعد از فجر در ماه رمضان
    ۱۴۳ .اگر بعد از نماز فجر در ماه رمضان محتلم شوم چه بايد بكنم؟
    ج) روزه صحيح است و برای نماز ظهر بايد غسل كنيد.
    صفحه ۳۵ / ۷۸
    دروغ بستن به خدا و پيامبران و معصومين (عليهم السلام)
    ۱۴۴ .دروغ بستن به خدا و پيامبران و معصومين (عليهم السلام) بنابر احتياط، موجب باطل شدن روزه می‌شود، هر چند بعداً
    توبه کند و بگويد که دروغ بسته است.
    دروغ بستن بر فاطمه زهرا (سلام االله عليها)
    ۱۴۵ .آيا دروغ بستن بر فاطمه زهرا (سلام االله عليها) روزه را باطل می‌کند؟
    ج) بله، بنا بر احتياط واجب مبطل روزه است.
    نسبت دادن حديث كسا به حضرت زهرا (سلام االله عليها)
    ۱۴۶ .آيا حديث شريف کساء را که از حضرت فاطمه زهرا (سلام االله عليها) نقل شده، حديث معتبری می‌ دانيد؟ آيا نسبت ‌دادن
    آن در حالت روزه به حضرت زهرای مرضيه (سلام االله عليها) جايز است؟
    ج) اگر نسبت دادن آن به‌صورت حکايت و نقل از کتاب‌هايی باشد که آن را نقل کرده‌ اند، اشکال ندارد.
    خواندن دعا در ماه رمضان با شك در صحت آن
    ۱۴۷ .دعاهايی مخصوص ماه رمضان به‌صورت دعای روز اول و روز دوم تا آخر ماه وارد شده است، قرائت آن‌ها در صورت شک در
    صحّت ‌شان چه حکمی‌ دارد؟
    ج) به هر حال اگر قرائت آن‌ها به قصد رجاء ورود و مطلوبيت باشد، اشکال ندارد.
    صفحه ۳۶ / ۷۸
    رساندن غبار غليظ به حلق
    روزه‌دار بنابر احتياط واجب بايد غبار غليظ را ـ مانند غباری که از جارو کردنِ زمين خاکی بر می‌خيزد ـ فرو ندهد، همچنين دود
    سيگار و ديگر دخانيات بنابر احتياط واجب روزه را باطل می‌کند.
    فرو بردن غبار برای روزه‌دار
    ۱۴۸ .من در معدن آهن کار می‌ کنم که طبيعت آن اقتضا می‌ کند هر روز داخل معدن شده و در آن کار کنم و هنگام استفاده از
    ابزار کار غبار وارد دهانم می‌ شود، بقيه ماه‌های سال هم به همين صورت بر من می‌ گذرد، تکليف من چيست؟ آيا روزه من در
    اين حالت صحيح است؟
    ج) فرو بردن غبار غليظ هنگام روزه بنا بر احتياط واجب موجب باطل شدن آن است و بايد از آن پرهيز نمود، ولی مجرد داخل
    شدن غبار در دهان و بينی بدون اين‌که به حلق برسد، روزه را باطل نمی‌ کند.
    روزه معتادين به سيگار
    ۱۴۹ .من معتاد به سيگار هستم و در ماه مبارک رمضان هر چه تلاش می‌ کنم که تندخو نباشم نمی‌ توانم و همين باعث
    ناراحتی زياد افراد خانواده‌ ام شده است و خودم هم از وضعيت دشوارم رنج می‌ برم، تکليف من چيست؟
    ج) روزه ماه مبارک رمضان بر شما واجب است و بنا بر احتياط واجب جايز نيست در حال روزه سيگار بکشيد، و نبايد بدون دليل
    با ديگران تند برخورد کنيد.
    ۱۵۰ .آيا کسی که معتاد به سيگار است و بايد در روز حتماً چند سيگار بکشد می‌تواند روزه بگيرد و روزه او صحيح است؟
    ج) بنابر احتياط واجب روزه‌دار بايد از دود‌های انواع دخانيات خودداری نمايد و در صورت اضطرار وجوب روزه ساقط نيست.
    استعمال دخانيات و مواد مخدر
    ۱۵۱ .حکم استعمال دخانيات مانند سيگار در حال روزه چيست؟
    ج) احتياط واجب آن است که روزه‌ دار از دودهای انواع دخانيات و نيز مواد مخدّری که از راه بينی يا زير زبان جذب می‌ شود
    خودداری کند.
    استعمال «ناس» در حال روزه
    ۱۵۲ .آيا ماده «ناس» که از توتون و غير آن ساخته می‌ شود و برای چند دقيقه زير زبان گذاشته شده و سپس از دهان بيرون
    انداخته می‌ شود، مبطل روزه است يا خير؟
    ج) احتياط واجب آن است که روزه دار از انواع دخانيات و نيز مواد مخدّری که از راه بینی یا زیر زبان جذب می شود خودداری
    کند.
    صفحه ۳۷ / ۷۸
    فرو بردن سر در آب
    ۱۵۳ .اگر روزه‌دار عمداً تمام سر را در آب فرو ببرد، بنابر احتياط واجب روزه‌اش باطل است و بايد روزه‌ی آن روز را قضا کند.
    ۱۵۴ .در حکم مسأله‌ی قبل فرقی نيست ميان اين‌که در هنگام فرو بردن سر در آب، بدن او نيز در آب باشد يا اين‌که بدن او در
    بيرون باشد و فقط سر را در آب فرو ببرد.
    ۱۵۵ .اگر نصف سر را در آب فرو ببرد و سپس بيرون بياورد و نصف ديگر سر را در آب فرو کند، روزه‌اش باطل نمی‌شود.
    ۱۵۶ .اگر تمام سر زير آب برود ولی مقداری از موها بيرون بماند، روزه‌اش باطل می‌شود.
    ۱۵۷ .اگر شک کند که تمام سر زير آب رفته يا نه، روزه‌اش صحيح است.
    ۱۵۸ .اگر روزه‌دار بی‌اختيار در آب بيفتد و تمام سر او را آب بگيرد روزه‌اش باطل نمی‌شود ولی بايد فوراً سر را از زير آب خارج
    کند و همچنين اگر فراموش کند که روزه است و سر در آب فرو ببرد، روزه‌ی او باطل نمی‌شود، ولی هر گاه يادش آمد بايد فوراً
    سر را بيرون بياورد.
    فرو بردن سر در آب مضاف
    ۱۵۹ .آيا فرو بردن سر در آب مضاف مبطل روزه است؟
    ج) مبطل نيست مگر در گلاب كه احتياط واجب آن است كه سر را در آن فرو نبرد.
    فرو رفتن در آب با لباس غواصی
    ۱۶۰ .کسی که با پوشيدن لباس مخصوص (مانند لباس غواصی) بدون اين‌که بدنش خيس شود، در آب فرو رود، روزه‌ اش چه
    حکمی‌ دارد؟
    ج) اگر لباس به سر او چسبيده باشد، صحّت روزه‌ اش محل اشکال است و بنا بر احتياط وجوبی قضای آن لازم است.
    ريختن آب بر سر
    ۱۶۱ .از لثه شخص روزه داری خون زيادی خارج می‌ شود، آيا روزه‌ اش باطل می‌ شود؟ آيا برای او ريختن آب با ظرف بر سرش
    جايز است؟
    ج) با خروج خون از لثه تا آن را فرو نبرده است، روزه باطل نمی‌ شود. همچنين ريختن آب بر روی سر توسط ظرف و مانند آن
    به صحّت روزه ضرر نمی‌ رساند.
    غسل ارتماسی روزهدار بر اثر فراموشی
    ۱۶۲ .اگر شخص روزه‌دار جنب باشد و تا قبل از اذان ظهر متوجه آن نشود و پس از آن غسل ارتماسی نمايد، آيا روزه‌ اش باطل
    صفحه ۳۸ / ۷۸
    می‌ شود؟ و اگر بعد از غسل متوجه شود که در حال روزه غسل ارتماسی نموده است، آيا قضای آن واجب است؟
    ج) اگر غسل ارتماسی بر اثر فراموشی و غفلت از روزه‌دار بودن باشد، غسل و روزه او صحيح است و قضای روزه‌ اش بر او واجب
    نيست.
    صفحه ۳۹ / ۷۸
    اماله كردن
    ۱۶۳ .اماله کردن*با چيز روان، اگر چه از روی ناچاری و برای معالجه باشد، روزه را باطل می‌کند.
    استفاده بانوان از شياف
    ۱۶۴ .داروهای مخصوصی برای معالجه بعضی از بيماری‌ های زنان وجود دارد (شيافهای روغنی) که در داخل بدن گذاشته می‌
    شود، آيا استفاده از آن موجب بطلان روزه می‌ شود؟
    ج) استفاده از آن داروها به روزه ضرر نمی‌ رساند.
    ۱۶۵ .زن متأهلی هستم، در ماه رمضان باردار بوده و روزه‌داری برايم سخت بود، طبق توصيه‌ای اكثر روزهای ماه مبارک رمضان از
    شياف استفاده كردم. آيا قضای اين روزها را بايد به‌جا آورم يا خير؟
    ج) اگر شياف به‌صورت جامد بوده مانعی نداشته و قضای روزه‌ها واجب نيست.
    *داخل كردن داروی مايع در بدن، از طريق مخرج غائط، با ابزار مخصوص
    صفحه ۴۰ / ۷۸
    قی (استفراغ) كردن
    ۱۶۶ .هرگاه روزه‌دار عمداً قَی کند اگر چه به‌واسطه‌ی بيماری و مانند آن ناچار به اين کار باشد، روزه‌اش باطل می‌شود ولی اگر
    سهواً يا بی‌اختيار قی کند اشکال ندارد.
    ۱۶۷ .اگر در هنگام آروغ زدن چيزی در دهانش بيايد بايد آن را بيرون بريزد و اگر بی‌اختيار فرو رود روزه‌اش صحيح است.
    قی کردن در حالت تهوع
    ۱۶۸ .اگر روزه‌دار به جهت حالت تهوّع، قَی كند ؛ روزه‌ اش چه حكمی‌ دارد؟
    ج) اگر بی‌اختيار باشد، اشكال ندارد ؛ ولی اگر از روی عمد باشد، روزه را باطل می‌ كند.
    صفحه ۴۱ / ۷۸
    برخی احکام چيزهای باطل کننده‌ی روزه
    ۱۶۹ .باطل شدن روزه بوسيله‌ی کارهايی که گفته شد (خوردن، آشاميدن و…) در صورتی است که اين کارها را انسان عمداً و از
    روی اختيار بکند، ولی اگر از روی عمد و اختيار نباشد، مثل اينکه پايش بلغزد و در آب فرو رود، يا از روی فراموشی غذا بخورد،
    يا به زور چيزی در گلوی او بريزد، روزه‌اش باطل نمی‌شود.
    ۱۷۰ .اگر روزه‌دار را مجبور کنند که خودش غذا بخورد، مثل اين‌که بگويند اگر نخوری به جان يا مال تو صدمه می‌زنيم و او خودش
    برای جلوگيری از ضرر غذا بخورد، روزه‌اش باطل می‌شود.
    ۱۷۱ .اگر روزه‌دار سهواً يکی از کارهايی را بکند که موجب باطل شدن روزه است و سپس به خيال اينکه روزه‌اش باطل شده، عمداً
    بار ديگر يکی‌ از آن کارها را انجام دهد، روزه‌ی او باطل می‌شود.
    استعمال عطر در حال روزه
    ۱۷۲ .استعمال عطر برای روزه ‌دار، در ماه رمضان چه حكمی‌ دارد؟
    ج) استعمال عطر برای روزه‌ دار مستحب است ؛ ولی بو كردن گياهان معطّر مكروه است.
    صفحه ۴۲ / ۷۸
    منع پزشک
    ملاك اعتبارِ منع پزشك از روزه
    ۱۷۳ .اگر پزشک شخصی را از روزه گرفتن منع کند آيا با توجه به اين‌که بعضی از پزشکان اطلاعی از مسائل شرعی ندارند، عمل
    به گفته او واجب است؟
    ج) اگر مکلّف از گفته پزشک يقين پيدا کند که روزه برای او ضرر دارد و يا از گفته وی يا منشأ عقلايی ديگری برای او خوف از
    ضرر حاصل شود، روزه گرفتن برای او واجب نيست، بلکه جايز هم نيست.
    منع پزشک غير امين
    ۱۷۴ .بعضی از پزشکان که به مسائل شرعی ملتزم نيستند، بيماران را از روزه گرفتن به دليل ضرر داشتن منع می‌ کنند، آيا گفته
    اين پزشکان حجت است يا خير؟
    ج) اگر پزشک امين نباشد و گفته او هم اطمينان آور نباشد و باعث خوف ضرر نشود، گفته او اعتباری ندارد و در غير اين صورت
    نبايد روزه بگيرد.
    روزه با وجود منع پزشك
    ۱۷۵ .چشم پزشک مرا از روزه گرفتن منع کرده و گفته است که به علت ناراحتی چشم به هيچ وجه نبايد روزه بگيرم، ولی من
    به گفته او توجه نکرده و شروع به روزه گرفتن کردم که باعث بروز مشکلاتی برای من در اثنای ماه رمضان شد. به‌طوری که در
    بعضی از روزها هنگام عصر احساس ناراحتی می‌ کنم، لذا متحيّر و مردّد هستم بين اين‌که روزه نگيرم و يا ناراحتی‌ ام را تحمل
    کرده و روزه را تا غروب ادامه دهم. سؤال اين است که آيا اصولاً روزه گرفتن بر من واجب است؟ و در روزهايی که روزه می‌ گيرم
    و نمی‌ دانم قدرت ادامه آن را تا غروب دارم يا نه، آيا روزه‌ ام را ادامه دهم؟ و نيّت من چگونه بايد باشد؟
    ج) اگر از گفته پزشک متديّن و امين اطمينان حاصل کنيد که روزه برای چشم شما ضرر دارد و يا خوف ضرر داشته باشيد، روزه
    گرفتن برای شما واجب نبوده و بلکه جايز هم نيست، و با خوف ضرر نيّت روزه صحيح نيست و در صورت عدم خوف ضرر نيّت
    روزه اشکال ندارد، ولی صحّت روزه متوقف بر اين است که برای شما واقعاً ضرر نداشته باشد.
    ۱۷۶ .در سال گذشته توسط پزشک متخصص موردعمل جراحی کليه قرار گرفتم. وی مرا از گرفتن روزه تا آخر عمر منع نمود،
    ولی در حال حاضر هيچ مشکل و دردی احساس نمی‌ کنم و حتی به‌طور طبيعی غذا می‌ خورم وآب می‌ نوشم و هيچ‌يک از عوارض
    بيماری را هم حس نمی‌ کنم، وظيفه من چيست؟
    ج) اگر خود شما از ضرر روزه خوف نداريد و حجت شرعی هم بر آن نداريد، واجب است روزه ماه رمضان را بگيريد.
    روزه نگرفتن به دستور پزشك و كشف خلاف
    ۱۷۷ .اگر پزشک به بيماری بگويد که روزه برای شما ضرر داد و او هم روزه نگيرد، ولی بعد از چند سال بفهمد که روزه برای وی
    ضرر نداشته و پزشک در تشخيص خود اشتباه کرده است، آيا قضا و کفّاره بر او واجب است؟
    ج) اگر از گفته پزشک متخصص و امين و يا از منشأ عقلايی ديگر، خوف از ضرر پيدا کند و روزه نگيرد، فقط قضا بر او واجب
    است.
    صفحه ۴۳ / ۷۸
    صفحه ۴۴ / ۷۸
    ترس از ضرر
    ملاك تشخيص روزه‌ی ضرری
    ۱۷۸ .مادرم به بيماری شديدی مبتلاست و پدرم نيز از ضعف جسمانی رنج می‌ برد و در عين حال هر دو روزه می‌ گيرند که گاهی
    مشخص است که روزه باعث تشديد بيماری آن‌ها می‌ شود، تا کنون نتوانسته‌ ام آن‌ها را قانع کنم که لااقل هنگام شدت بيماری
    روزه نگيرند. خواهشمنديم ما را در مورد حکم روزه آن‌ها راهنمايی فرماييد.
    ج) ملاک تأثير روزه در ايجاد بيماری يا تشديد آن و عدم قدرت بر روزه گرفتن تشخيص خود روزه‌دار نسبت به خودش است و
    اگر بداند روزه برای او ضرر دارد يا خوف ضرر داشته باشد و در عين حال بخواهد روزه بگيرد، روزه گرفتن برای وی حرام است.
    افطار روزه به‌خاطر ترس از ضرر
    ۱۷۹ .اگر فردی به‌خاطر عذری قوی، پنجاه درصد احتمال دهد که روزه بر او واجب نيست و به همين دليل روزه نگيرد، ولی بعداً
    معلوم شود که روزه بر او واجب بوده، از جهت قضا و کفّاره چه حکمی‌ دارد؟
    ج) اگر افطار عمدی روزه ماه مبارک رمضان به مجرد احتمال عدم وجوب روزه بر وی باشد، در فرض سؤال علاوه بر قضا، کفّاره هم
    بر او واجب است. اما اگر افطار به علت ترس از ضرر باشد و ترس هم منشأ عقلايی داشته باشد، کفّاره واجب نيست، ولی قضا
    بر او واجب است.
    صفحه ۴۵ / ۷۸
    روزه بيماران خاص
    روزه بيمار کليوی
    ۱۸۰ .اينجانب بخاطر سنگ ساز بودن كليه هايم به توصيه دكتر متخصص نبايد روزه بگيرم ولی دلم نمی آيد كه روزه ام را افطار
    كنم با توجه به اينكه صرفاً با نوشيدن سه ليوان آب در يك يا سه نوبت عذرم برطرف می شود آيا با اين وضعيت می توانم روزه
    ام را ادامه بدهم؟
    ج) اگر جلوگيری از بيماری کليه مستلزم نوشيدن آب يا ساير مايعات در طول روز باشد، روزه گرفتن بر شما واجب نيست و بلکه جايز هم نيست و با فرض
    نوشيدن آب، روزه باطل می شود.
    روزه بيماران ديابتی
    ۱۸۱ .از آن جا که مبتلايان به مرض قند مجبورند هر روز يک يا دو بار آمپول انسولين تزريق کنند و نبايد در وعده های غذايی آن ها تأخير و فاصله بيفتد، زيرا
    باعث پايين آمدن ميزان قند خون و در نتيجه نوعی تشنج و بيهوشی می شود، لذا گاهی پزشکان به آن ها توصيه می کنند که در روز چهار نوبت غذا بخورند،
    خواهشمنديم نظر شريف خود را درباره روزه اين افراد بيان فرماييد.
    ج) اگر بدانند که خودداری از خوردن و آشاميدن از طلوع فجر تا غروب، به آنان ضرر می رساند يا خوف ضرر داشته باشند، روزه گرفتن بر آن ها واجب نبوده و
    بلکه جايز نيست.
    خوردن قرص در حال روزه
    ۱۸۲ .آيا خوردن قرص فشار خون در حال روزه جايز است يا خير؟
    ج) اگر خوردن آن در ماه رمضان برای درمان فشار خون ضروری باشد، اشکال ندارد، ولی با خوردن آن روزه باطل می شود.
    ۱۸۳ .اگر من و بعضی از مردم بر اين عقيده باشيم که بر استفاده از قرص ها جهت مداوا عنوان خوردن و آشاميدن صدق نمی
    کند، آيا عمل به آن جايز است و به روزه ام ضرر نمی زند؟
    ج) خوردن قرص روزه را باطل می کند.
    اضطرار به مصرف مرتب دارو در ماه رمضان
    ۱۸۴ .آيا کسی که بيمار می باشد و طبق دستور پزشک بايد در بين روز سه بار قرص مصرف نمايد می تواند روزه بگيرد؟
    ج) نمی تواند روزه بگيرد.
    تنفس مصنوعی
    ۱۸۵ .آيا تنفس مصنوعی با دستگاه روزه را باطل می کند؟
    صفحه ۴۶ / ۷۸
    ج) تنفس مصنوعی با دستگاه موجب بطلان روزه نمی شود.
    استفاده از اسپری تنگی نفس
    ۱۸۶ .نوعی داروی طبی برای اشخاص مبتلا به تنگی نفس شديد وجود دارد که عبارت است از يک قوطی که در آن مايع فشرده
    شده وجود دارد و با فشار دادن آن داروی مايع به صورت پودر گاز از طريق دهان وارد ريه شخص بيمار شده و موجب تسکين حال
    وی می گردد. گاهی بيمار مجبور می شود در يک روز چندين بار از آن استفاده کند، آيا با وجود استفاده از اين دارو، روزه گرفتن
    جايز است؟ با توجه به اين که بدون استفاده از آن روزه گرفتن غيرممکن و يا بسيار سخت خواهد بود.
    ج) استفاده از وسيله مذکور اگر صِرفاً برای بازكردن راه تنفّسی بدون دارو باشد و يا همراه با دارويی است كه به صورت پودر به ريه ها پاشيده می شود، مضرّ به
    روزه نيست.
    ۱۸۷ .من مبتلا به بيماری ريوی هستم و نمی توانم بدون دارو باشم مخصوصاً وقتی بيماری ام شديد می شود. داروی من هم
    به شکل اسپری است و وقتی دچار نفس تنگی می شوم از دستگاه هم استفاده می کنم.، آيا می توانم در حال روزه از دارو
    استفاده کنم؟
    ج) وسیله مذکور اگر صرفاً برای بازکردن راه تنفّسی استفاده می شود مبطل روزه نیست.
    صفحه ۴۷ / ۷۸
    تزريق در حال روزه
    تزريق واکسن
    ۱۸۸ .زدن واكسن هپاتيت وقتی كه روزه هستيم چه حكمی‌ دارد؟ آيا روزه را باطل می‌كند؟
    ج) اگر تزريق به عضله باشد، مانع ندارد.
    تزريق آمپول و سرم
    ۱۸۹ .نظر شريف جناب‌عالی درباره تزريق آمپول و ساير تزريقات نسبت به روزه‌داران در ماه مبارک رمضان، چيست؟
    ج) احتياط واجب آن است که روزه دار از آمپول‌های مقوّی يا مغذّی و هر آمپولی که در رگ تزريق می‌ شود و نيز انواع سرم‌ ها
    خودداری کند، لکن آمپول‌های دارويی که در عضله تزريق می‌ شود و نيز آمپول‌هايی که برای بی حسّ کردن به کار می‌ رود،
    مانعی ندارد.
    ۱۹۰ .حكم تزريق سرم در حال روزه ماه رمضان چيست؟
    ج) بنابر احتياط واجب، بايد از تزريق سرم خودداری كند ؛ خواه جنبه غذايی و تقويتی داشته باشد، يا جنبه دوايی و مانند آن.
    تزريق خون
    ۱۹۱ .بيماری تالاسمی‌ دارم و مجبورم که خون بزنم، روزه‌ام را گرفته‌ام. آيا روزه‌ام درست است يا اين که بايد قضای آن را به‌جا
    بياورم؟
    ج) تزريق خون به احتياط واجب موجب بطلان روزه است.
    خروج خون در حال روزه
    ۱۹۲ .آيا خارج كردن خون از بدن در ماه رمضان از مبطلات روزه است؟
    ج) جزو مبطلات روزه نيست، ولی خارج کردن خونی که موجب ضعف شود ـ با حجامت و غيره ـ برای روزه‌دار کراهت دارد.
    صفحه ۴۸ / ۷۸
    احکام دندان پزشکی
    ترميم يا کشيدن دندان فرد روزه‌دار
    ۱۹۳ .آيا کارهای دندانپزشکی از قبيل کشيدن دندان، عصب کشی، بی‌حسی، پر کردن، روزه را باطل می‌کند؟
    ج) اگر چيزی وارد حلق نشود، روزه صحيح است.
    خون آمدن از دهان روزه‌دار
    ۱۹۴ .آيا اگر از دهان شخص روزه‌دار خون بيايد، روزه‌ اش باطل می‌ شود؟
    ج) روزه به سبب آن باطل نمی‌ شود، ولی واجب است که از رسيدن خون به حلق جلوگيری کند.
    خون لثه و دندان
    ۱۹۵ .اگر از دهان و لثه‌ها خون بيايد موقع ماه مبارك رمضان آيا بايد داخل دهان را هم تطهير كرد؟
    ج) بلعيدن آن جايز نيست و اگر در حال روزه عمداً ببلعد حکم افطار به حرام را دارد و شستن داخل دهان لازم نيست.
    شك در فرو بردن خون لثه در حال روزه
    ۱۹۶ .من در بيشتر روزها آب دهانم با خونی که از لثه‌هايم می‌ آيد مخلوط می‌ شود و گاهی نمی‌ دانم آب دهانی که فرو می‌ برم
    همراه با خون است يا خير؟ روزه‌ ام با اين حال چه حکمی‌ دارد؟
    ج) اگر خون لثه در آب دهان مستهلک شود، محکوم به طهارت است و بلعيدن آن اشکال ندارد و مبطل روزه نيست، و همچنين
    در صورت شک در همراه بودن آب دهان با خون، فرو بردن آن اشکال ندارد و به صحّت روزه ضرر نمی‌ زند.
    استفاده از نگه‌دارنده دندان
    ۱۹۷ .حکم استفاده از وسيله نگهدارنده متحرك برای دندان‌ها در حال روزه چيست؟
    ج) مانعی ندارد.
    صفحه ۴۹ / ۷۸
    شير دهی و بارداری بانوان
    روزه زن باردار
    ۱۹۸٫آيا روزه گرفتن بر زن بارداری که نمی داند روزه برای جنين او ضرر دارد يا خير، واجب است؟
    ج) اگر بر اثر روزه، خوف ضرر بر جنين داشته باشد و خوف وی هم دارای منشأ عقلايی باشد، افطار بر او واجب است و در غير اين صورت واجب است که روزه
    بگيرد.
    روزه زن باردار و شيرده با ترس از ضرر
    ۱۹۹٫زنی که کودک خود را شير می داده و باردار هم بوده و در همان حال روزه ماه رمضان را هم گرفته است، و هنگام زايمان فرزندش مرده به دنيا آمد، اگر از
    ابتدا احتمال ضرر را می داده و در عين حال روزه گرفته است:
    الف. آيا روزه اش صحيح است يا خير؟
    ب. آيا ديه بر ذمّه او هست يا خير؟
    ج. اگر احتمال ضرر نمی داده، ولی بعداً معلوم شده که روزه گرفتن برای جنين ضرر داشته، چه حکمی دارد؟
    ج) اگر با وجود خوف از ضرری که دارای منشأ عقلايی است، روزه گرفته باشد و يا بعداً برايش معلوم شود که روزه برای وی يا برای جنين اش ضرر داشته، روزه
    اش صحيح نيست و قضای آن بر او واجب است، ولی ثبوت ديه جنين متوقف بر اين است که ثابت شود فوت جنين مستند به روزه گرفتن وی است.
    ۲۰۰ .زنی در دو سال متوالی در ماه مبارک رمضان حامله بوده و قدرت روزه گرفتن در آن ايام را نداشته است، ولی در حال حاضر توانايی روزه گرفتن را دارد،
    حکم او چيست؟ آيا کفّاره جمع بر او واجب است يا فقط قضای آن را بايد به جا آورد؟ تأخير او در قضای روزه چه حکمی دارد؟
    ج) اگر بر اثر عذر شرعی روزه ماه رمضان را نگرفته، فقط قضا بر او واجب است، و درصورتی که عذر او در خوردن روزه خوف از ضرر روزه بر جنين يا کودکش بوده،
    بايد علاوه بر قضا، برای هر روز يک مدّ طعام به عنوان فديه بپردازد، و اگر قضا را بعد از ماه رمضان تا ماه رمضان سال بعد، بدون عذر شرعی به تأخير انداخته،
    فديه ديگری هم بر او واجب است يعنی بايد برای هر روز يک مدّ طعام به فقير بدهد.و در صورتی که عذر او خوف ضرر برای خودش بوده، حکم سایر موارد خوف
    ضرر را دارد که در صورت استمرار این خوف تا ماه رمضان سال بعد، قضا از وی ساقط است و فقط فدیه (یک مد طعام) بر او واجب است.
    صفحه ۵۰ / ۷۸
    عادت ماهيانه بانوان
    حائض شدن در حال روزه
    ۲۰۱ .اگر زن در ماه مبارک رمضان دو ساعت يا کمتر مانده به اذان مغرب حيض شود، آيا روزه‌ اش باطل می‌ شود؟
    ج) روزه‌ اش باطل است.
    ۲۰۲ .اگر زنی که به‌خاطر نذر روزه روز معيّنی روزه ‌دار است، در حال روزه حيض شود، چه تکليفی دارد؟
    ج) روزه‌ اش با عادت شدن، ولو در يک جزء از روز باشد، باطل می‌ شود و قضای آن روز بعد از پاک شدن بر او واجب است.
    ۲۰۳ .زنی که می‌خواهد شصت روز روزه کفاره بگيرد و در اثناء به روزهای عادت ماهانه و امثال آن می‌رسد چه بايد بكند؟
    ج) پس از پايان آن روزها می‌تواند بقيه‌ی روزه‌ها را بگيرد و لازم نيست آنها را از سر بگيرد.
    پاك شدن از حيض پيش از اذان صبح
    ۲۰۴ .اگر زن حائض در ماه رمضان، پيش از اذان صبح از حيض پاك شود، تكليف او چيست؟
    ج) اگر برای غسل وقت دارد، بايد غسل كند و اگر وقت تنگ است، بايد تيمّم كند و روزه‌ اش صحيح است. و اگر از روی عمد،
    غسل يا تيمم نكند، روزه‌ اش باطل است و بايد كفّاره بدهد.
    علم به پاك شدن از حيض در اثنای روز ماه رمضان
    ۲۰۵ .اگر زنی بعلت عدم اطمينان به پاکی از حيض, در سحر ماه رمضان غسل نکند و در بين روز متوجه شود كه پاک شده‌ بوده
    آيا تکليفش در اين روز امساک است؟
    ج) در فرض سؤال اگر مفطری را مرتكب نشده، نيّت روزه می‌کند و بنابر احتياط واجب اين روز را قضا نمايد اما در صورت ارتكاب
    مفطر كفّاره آن روز بر او واجب نيست.
    صفحه ۵۱ / ۷۸
    شرايط وجوب زكات فطره
    زکات فطره ميهمان
    ۲۲۵ .ميهمانی كه فقط شب عيد فطر به خانه انسان بيايد، تكليف فطره‌ اش چه می‌ شود؟
    ج) فطره او بر عهده صاحب خانه نيست.
    ۲۲۶ .اگر انسان شب عيد فطر ميهمان داشته باشد و صبح متوجه شود كه عيد بوده ؛ آيا فطره آنها بر او واجب است؟
    ج) ناآگاهی از رؤيت هلال، تأثيری در حكم پرداخت فطره ندارد لكن گذشت كه فطره ميهمان يك شبه بر عهده خودش می‌باشد.
    ۲۲۷ .اگر ميهمان فطره خودش را بدهد، آيا از عهده صاحب خانه ساقط می‌ شود؟
    ج) در فرضی که نان خور محسوب شود اگر با اجازه صاحب خانه و از طرف او فطره خودش را بدهد، از عهده ميزبان ساقط می‌
    شود.
    زکات فطره فقير
    ۲۲۸ .آيا پرداخت زكات فطره بر كسی كه توان مالی ندارد، واجب است؟
    ج) اگر فقير باشد، زكات فطره بر او واجب نيست و اگر سه كيلو گندم و مانند آن و يا قيمت آنها را دارد، مستحب است آن را به
    عنوان زكات فطره بدهد و چنانچه افرادی تحت تكفل دارد، می‌ تواند آن را به قصد فطره، بين نفرات خانواده دست گردان كنند و
    بهتر است نفر آخر، آن را به كسی بدهد كه از خودشان نباشد.
    زکات فطره زن تأمين كننده مخارج زندگی
    ۲۲۹ .اگر زن به جهت نياز شوهر، در تأمين مخارج زندگی كمك كند ؛ چه كسی بايد زكات فطره آنها را بدهد؟
    ج) اگر زن نان خور شوهر محسوب شود، بايد شوهر در صورت توانايی زكات فطره خود و همسرش را بدهد و اگر زن نان خور
    شوهر و كس ديگری نباشد، بايد خودش زكات فطره‌ اش را بدهد.
    زکات فطره زن ناشزه
    ۲۳۰ .زنی كه از تمكين شوهر خود داری می‌ كند، آيا زكات فطره او از شوهرش برداشته می‌ شود؟
    ج) خير، بايد شوهرش زكات فطره او را بدهد ؛ مگر آنكه نان خور شخص ديگری باشد.
    عدم پرداخت فطره و تكليف زن و فرزند
    ۲۳۱ .پدری كه زكات فطره نمی‌ دهد، تكليف زن و فرزند او چه می‌ شود؟
    ج) بر آنان تكليفی نيست و لازم نيست فطره بدهند.
    صفحه ۵۲ / ۷۸
    جنس و مقدار زكات فطره
    جنس زکات فطره
    ۲۳۲ .زكات فطره را بايد از قوت متعارف داد، يا قوت شرعی؟
    ج) اگر از گندم، جو، خرما، برنج و مانند اينها داده شود، كفايت می‌ كند و منحصر به قوت غالب نيست.
    مقدار زکات فطره
    ۲۳۳ .مقدار فطره چقدر است؟
    ج) شخص بايد برای خودش و كسانی كه نان خور او محسوب می‌ شوند، برای هر نفر سه كيلو از خوراك مردم (مانند گندم، جو،
    خرما، كشمش، برنج، ذرت و يا مانند اينها) و يا پول يكی از آنها را به مستحق بدهد.
    صفحه ۵۳ / ۷۸
    زمان و مکان پرداخت زکات فطره
    زمان کنار گذاشتن فطره
    ۲۳۴ .زمان کنار گذاشتن فطره و پرداخت آن چه موقع است؟
    ج) بعد از اثبات حلول ماه شوال می تواند آن را کنار بگذارد اگر نماز عید فطر می خواند، بنابر احتیاط واجب باید پیش از نماز
    پرداخت کند یا کنار بگذارد و اگر نماز عید نمی خواند، تا ظهر روز عید فطر مهلت دارد.
    کنار گذاشتن فطره و تصرف در آن
    ۲۳۵ .اگر شخص فطره را کنار بگذارد، می تواند از آن استفاده کند و بعد به جای آن مال دیگری بگذارد؟
    ج) خیر، باید همان را که کنار گذاشته، برای فطره بدهد
    پرداخت زکات فطره پیش از ماه رمضان
    ۲۳۶ .آیا جایز است پیش از ماه رمضان، فطره را به فقیر داد؟
    ج) خیر، کفایت نمی کند ؛ ولی می تواند آن را به عنوان قرض به او بدهد و در روز عید فطر، طلب خود را بابت فطره حساب کند.
    انتقال زکات فطره
    ۲۳۷ .جایز است زکات فطره را در شهر دیگری بدهیم؟
    ج) اگر در محل و شهر خودش مستحق پیدا نشود، می تواند آن را به شهر دیگری ببرد.
    پرداخت زکات فطره قبل از عید
    ۲۳۸ .اگر در کشور دیگری افراد مستحق و نیازمندتری باشند، آیا پرداخت زکات فطره چند روز قبل از عید برای رساندن به این
    مستحقّین جایز است؟ اگر این کار به صورت تلفنی به شخصی باشد که وقتی به کشورم بازگشت معادل آن چه را به مستحقین
    داده به وی بدهم، چه طور؟
    ج) وکیل کردن دیگری جهت پرداخت فطریه از طرف شما مانعی ندارد، و در وکالت بین آن چه ذکر شد تفاوتی وجود ندارد ؛ ولی
    واجب است زکات فطره در وقت خودش داده شود.
    فراموشی در پرداخت زکات فطره
    ۲۳۹ .فراموش کرده ایم زکات فطره بپردازیم، حکم آن چیست؟
    ج) اگر زکات فطره را جدا کرده اید همان را بپردازید و اگر جدا نکرده اید، بنا بر احتیاط واجب باید بدون نیت ادا و قضا جدا کرده
    و با قصد قربت بپردازید.
    صفحه ۵۴ / ۷۸
    مصرف زكات فطره
    کيفيت پرداخت زکات فطره
    ۲۴۰ .آيا زكات فطره را می‌ توان به خانواده فقير غير متدين داد؟
    ج) در زكات فطره، عدالتِ گيرنده لازم نيست ؛ ولی به كسی كه آشكارا گناه كبيره انجام می‌ دهد، بنابر احتياط نبايد زكات فطره
    داد.
    پرداخت زکات فطره به واجب النفقه
    ۲۴۱ .آيا پدر می‌ تواند زكات فطره را به فرزند دانشجوی خود كه محتاج است، بدهد؟
    ج) اگر فرزندان فقير باشند، پدر و مادر بايد مخارج واجب آنان را بپردازند و نمی‌توان چيزی از زكات فطره را بابت مخارج زندگی
    به آنها داد ولی برای ادای دين و يا مايحتاجی كه تأمين آن بر پدر واجب نيست اشكال ندارد.
    جمع‌آوری فطريه و توزيع مساوی بين فقرا
    ۲۴۲ .ما ـ به عنوان مؤسسه خيريه كمك به فقرا و ايتام ـ بعد از نماز عيد در مسجد جامع روستا زكات فطره را جمع‌آوری
    می‌كنيم. همچنان‌كه می‌دانيد قيمت هر صاع (سهم) متفاوت هست. آيا می‌توانيم كل مبالغی را كه به ما می‌رسد جمع كرده و
    سپس به‌صورت مساوی بين فقرا تقسيم كنيم. مثلاً به يك فقير بيست صاع و نصف يا كمتر و بيشتر از نصف بدهيم؟
    ج) احتياط واجب آن است كه به فقير كمتر از يك صاع يا قيمتش داده نشود، هرچند جماعتی باشند كه مقدار فطريه به همه
    آنان نرسد ؛ و جايز است كه به هر فقير چند صاع بلكه به مقدار مخارج سالش داده شود. و احتياط واجب آن است كه بيش از
    مخارج يك سال به فقير ندهند و او هم بيشتر نگيرد.
    پرداخت زکات فطره به خويشاوندان
    ۲۴۳ .آيا جايز است زكات فطره را به عنوان هديه، به خويشاوندان آبرومند و مستحق داد؟
    ج) می‌ تواند به عنوان هديه بدهد و لازم نيست به او بگويد زكات فطره است ؛ ولی بايد در نيّت قصد زكات كند.
    ۲۴۴ .آيا دادن فطريه به برادر جايز است؟
    ج) اگر فقير باشد جايز است ؛ بلكه اختصاص زكات فطره به خويشاوندان و همسايگان و كسانی كه به‌خاطر دين ترك وطن كرده‌
    اند و فقها و خردمندان و غير آن‌ها كه دارای امتيازاتی باشند، مستحب است.
    مصرف زکات فطره در امور فرهنگی
    ۲۴۵ .آيا جايز است زكات فطره را در امور فرهنگی و مذهبی كه باعث نشر معارف دين می‌ شود صرف كرد؟
    ج) صرف زكات فطره در راه نشر معارف دين اشكال ندارد ؛ ولی احتياط اين است که آن را به فقير بدهند.
    فطريه سادات
    ۲۴۶ .همسرم از سادات می‌باشند با توجه به اينکه فطريه ايشان به عهده اينجانب می‌باشد و من نيز سيّد نيستم و با عنايت به
    صفحه ۵۵ / ۷۸
    اينکه فطريه سادات جداگانه دريافت می‌شود آيا فطريه مربوط به همسرم را در محل فطريه سادات بايد قرار داد؟
    ج) ملاک در پرداخت فطريه معيل (پرداخت کننده فطريه) است نه عيال، بنابراين شما نمی‌توانيد فطريه خود را به سيّد بپردازيد
    هر چند همسر شما از سادات باشد.
    پرداخت فطريه به سادات فقير
    ۲۴۷ .آيا فطريه را به سادات فقير می‌توان داد؟
    ج) غير سادات نمی‌توانند به سادات فطريه پرداخت نمايند.
    مصرف زکات فطره در درمان بيمار مستمند
    ۲۴۸ .اگر شخصی وضع مالی خوبی ندارد و برای مداوای بيماری دختر بچه‌اش که هزينه زيادی دارد نيازمند پول است، آيا زکات
    فطره به او تعلق می‌گيرد؟ و اگر بعداً معلوم شود كه اصلاً او مستحق نبوده حکم چيست؟
    ج) اگر فقير است، زكات فطره بر او واجب نيست و می‌توانيد زكات خود را به او بدهيد و اگر بفهميد فقير نبوده چنانچه مالی را
    كه به او داده‌ايد از بين نرفته باشد، می‌توانيد پس بگيريد و به مستحق بدهيد و اگر نتوانيد پس بگيريد، بايد از مال خودتان فطره
    را بدهيد.
    صفحه ۵۶ / ۷۸
    نماز عيد فطر
    نماز عيد در عصر غيبت
    ۲۴۹ .به نظر جناب‌عالی، نماز عيد فطر و قربان و نماز جمعه، از کدام نوع از واجبات است؟
    ج) در عصر حاضر نماز عيد فطر و قربان واجب نيست، بلکه مستحبّ است، ولی نماز جمعه واجب تخييری است.
    امامت نماز عيد از طرف غير منصوب
    ۲۵۰ .آيا در حال حاضر و بسط يد ولی فقيه، اقامه نماز عيد فطر و قربان فقط توسط ولی فقيه و نمايندگان وی که مجاز به اقامه
    هستند بايد انجام شود يا اين‌ كه ائمه جماعات هم در مساجد و جاهای ديگر می‌توانند اقامه نمايند؟
    ج) اقامه نماز عيد برای‌ غير منصوبان از طرف ولی فقيه به قصد رجا، نه به قصد ورود، اشكال ندارد اگرچه بهتر است كه غير از
    منصوب از طرف ولی فقيه كسی متصدّی اقامه‌ی آن نشود.
    اقامه نماز عيد توسط ائمه جماعات مساجد
    ۵۱۲ . در گذشته معمول بودکه هر امام جماعتی نماز عيد فطر را در مسجد خودش اقامه می‌ کرد، آيا در حال حاضر اقامه نماز
    عيد فطر و قربان توسط ائمه جماعات جايز است؟
    ج) جايز است نمايندگان ولی فقيه که از طرف وی مجاز در اقامه نماز عيد هستند و همچنين ائمه جمعه منصوب از طرف او
    نماز عيد را در عصر حاضر به‌صورت جماعت اقامه نمايند، ولی احوط اين است که غير آنان آن را فرادی بخوانند و به جماعت
    خواندن آن به قصد رجاء نه به قصد ورود، اشکال ندارد. بله، اگر مصلحت اقتضا کند که يک نماز عيد در شهر برگزار شود، بهتر
    است که غير از امام جمعه منصوب از طرف ولی فقيه، کسی متصدی اقامه آن نشود.
    گفتنِ اقامه قبل از نماز عيد فطر
    ۲۵۲ .آيا نماز عيد فطر اقامه دارد؟
    ج) اقامه ندارد.
    ۲۵۳ .اگر امام جماعت برای نماز عيد فطر، اقامه به‌جا آورد، نماز او و ساير نمازگزاران چه حکمی‌ دارد؟
    ج) به صحّت نماز عيد امام جماعت و مأمومين ضرری نمی‌ رساند.
    رسيدن به رکعت دوم نماز جمعه يا عيد
    ۲۵۴ .اگر کسی به رکعت دوم نماز عيد فطر يا قربان و رکعت دوم نماز جمعه برسد چه وظيفه‌ای دارد؟
    ج) باقی نماز را خودش به‌جا آورد.
    كم يا زياد كردن قنوتهای نماز عيد
    ۲۵۵ .آيا کم و زياد کردن قنوت‌ های نماز عيد باعث بطلان آن می‌ شود؟
    ج) اگر مراد از کم و زياد نمودن، کوتاه يا طولانی خواندن قنوت‌ ها است اين کار موجب بطلان نمی‌ شود و اگر مراد کم يا زياد
    صفحه ۵۷ / ۷۸
    نمودن تعداد آن‌ها است، بايد نماز را همان‌طور که در کتب فقهی بيان شده، به‌جا آورد.
    شک در قنوت نماز عيد
    ۲۵۶ .اگر شخصی در تعداد قنوت‌های نمازهای عيد سعيد فطر و قربان شك كند كه آيا پنج قنوت خوانده يا چهار قنوت، نمازش
    چه حكمی‌ دارد؟
    ج) اگر از محل آن تجاوز نكرده، بنا را بر اقلّ بگذارد.
    تأخير انداختن عيد برای حفظ وحدت
    ۲۵۷ .آيا جايز است برای حفظ وحدت نماز عيد را تا روز بعد تأخير انداخت؟ مخصوصاً كه برخی روايات دلالت بر جواز اقامه نماز
    عيد در روز دوم و سوم دارند.
    ج) به‌هرحال، انجام آن به قصد رجا در روز دوم مانعی ندارد.
    قضای نماز عيد فطر
    ۲۵۸ .آيا نماز عيد فطر قضا دارد؟
    ج) قضا ندارد.
    صفحه ۵۸ / ۷۸
    جاهايی كه فقط قضا واجب است
    ۲۵۹ .کسی که در روز ماه رمضان نيّت روزه نمی‌کند، يا از روی ريا روزه می‌گيرد ولی هيچ‌يک از کارهايی را که موجب باطل شدن
    روزه است انجام نمی‌دهد، قضای آن روز بر او واجب است ولی کفاره واجب نيست.
    ۲۶۰ .کسی که در ماه رمضان غسل جنابت را فراموش کرده و با حال جنابت يک يا چند روز، روزه بگيرد قضای آن روزها بر او
    واجب است.
    ۲۶۱ .اگر در سحر ماه رمضان بدون اينکه تحقيق کند صبح شده يا نه، کاری که روزه را باطل می‌کند انجام دهد، سپس معلوم شود
    که در آن هنگام صبح شده بوده است، بايد قضای آن روز را بگيرد. ولی اگر تحقيق کند و بداند که صبح نشده و چيزی بخورد، و
    بعد معلوم شود که صبح بوده است قضای آن روز بر او واجب نيست.
    ۲۶۲ .اگر در روز ماه رمضان بخاطر تاريکی هوا يقين کند که مغرب شده يا کسی که خبر او شرعاً حجت است بگويد مغرب شده، و
    افطار کند سپس معلوم شود که هنوز در آن هنگام مغرب نبوده است، بايد قضای آن روز را بجا آورد.
    ۲۶۳ .اگر بر اثر ابر گمان کند که مغرب شده و افطار کند، بعد معلوم شود که مغرب نبوده است، قضای آن روز بر او واجب
    نيست.
    ۲۶۴ -در سحر ماه رمضان تا وقتی يقين به طلوع فجر نکرده است می‌تواند کارهايی را که موجب باطل شدن روزه است انجام دهد
    ولی اگر بعداً معلوم شد که در آن هنگام صبح شده بوده است حکم آن [در مسأله ۲۶۱ [گفته شد.
    ۲۶۵ -در روز ماه رمضان تا وقتی يقين به فرا رسيدن مغرب نکرده باشد نمی‌تواند افطار کند و اگر با يقين به مغرب افطار کرد
    بعد معلوم شد که مغرب نشده بوده است، حکم آن در مسائل قبل [مسأله ۲۶۲ و ۲۶۳ [گفته شد.
    ۲۶۶ .اگر روزه‌دار در هنگام وضو برای نماز واجب قدری آب در دهان بگرداند و مضمضه کند، و آب بی‌اختيار فرو داده شد،
    روزه‌اش صحيح است و قضا بر او واجب نيست. ولی در غير وضوی نماز واجب، احتياط واجب آن است که قضا نمايد.
    صفحه ۵۹ / ۷۸
    احکام قضای روزه
    ۲۶۷ .کسی که يک يا چند روز بيهوش و در حال اغماء بوده و روزه‌ی واجب از او فوت شده، لازم نيست قضای روزه‌ی آن روزها
    را به جا آورد.
    ۲۶۸ .کسی که بخاطر مستی روزه از او فوت شده، مانند اينکه بر اثر مستی نيّت روزه نکرده هر چند همه‌ی روز را امساک کرده
    باشد، قضای روزه‌ئی که از او فوت شده واجب است.
    ۲۶۹ .کسی که نيّت روزه کرده ولی سپس مست شده و همه يا بخشی از روز را با حال مستی گذارنيده بنا به احتياط بايد روزه‌ی
    آن روز را قضا کند، مخصوصاً در مستی‌های شديد که موجب زائل شدن عقل است. و در اين مسئله و مسأله‌ی قبل فرقی نيست
    ميان اين‌که صَرف ماده‌ی سکرآور برای او حرام باشد يا به‌خاطر بيماری يا بی‌اطلاعی از موضوع، حلال بوده باشد.
    ۲۷۰ .زن بايد ايامی‌ را که بخاطر عادت ماهيانه و يا زايمان روزه نگرفته پس از ماه رمضان قضا کند.
    ۲۷۱ .کسی که چند روز از ماه رمضان را بخاطر عذری روزه نگرفته، و تعداد آن روزها را نمی‌داند مثلاً نمی‌داند که آيا در روز بيست
    و پنجم ماه رمضان به سفر رفته تا روزهايی که از او فوت شده مثلاً شش روز باشد يا در روز بيست و ششم رفته که پنج روز
    باشد، می‌تواند مقدار کمتر را قضا کند و اما در صورتی که هنگام شروع عذر (مثلاً سفر) را می‌داند، مثلاً می‌داند که در روز پنجم
    ماه به سفر رفته ولی نمی‌داند که در شب دهم برگشته تا پنج روز فوت شده باشد يا شب يازدهم برگشته تا شش روز فوت شده
    باشد، در اين صورت احتياط آن است که مقدار بيشتر را قضا کند.
    ۲۷۲ .اگر از چند ماه رمضان روزه‌ی قضا داشته باشد، قضای هر کدام را که اول بگيرد مانع ندارد، ولی‌ اگر وقت قضای آخرين ماه
    رمضان تنگ باشد، مثلاً پنج روز از رمضان آخر قضا داشته باشد و پنج روز هم به ماه رمضان باقی مانده باشد در اين صورت
    احتياط آن است که قضای رمضان آخر را بگيرد.
    ۲۷۳ .کسی که قضای روزه‌ی ماه رمضان را می‌گيرد در صورتی که وقت قضای او تنگ نباشد می‌تواند پيش از ظهر روزه‌ی خود را
    باطل کند، و اگر وقت تنگ است يعنی فقط به عدد روزهای قضا تا ماه رمضان آينده وقت دارد، احتياط آن است که روزه را در
    پيش از ظهر هم باطل نکند.
    ۲۷۴ .کسی که به‌خاطر بيماری روزه ماه رمضان را نگرفته، اگر بيماری‌اش تا ماه رمضان آينده ادامه يافت، قضای رمضانِ گذشته
    از او ساقط می‌شود و بايد برای هر روز يک مدّ طعام بدهد.
    ۲۷۵ .کسی که بخاطر سفر، روزه‌ی ماه رمضان را نگرفته، اگر تا ماه رمضان سال بعد در وضعيت سفر باشد قضای رمضان گذشته
    از او ساقط نمی‌شود و بايد بعداً آن را به‌جا آورد، و احتياط مستحب آن است که کفاره (يک مدّ طعام برای هر روزه) نيز بدهد.
    ۲۷۶ .اگر در ماه رمضان به‌سبب عذری روزه نگيرد و بعد از رمضان عذر او برطرف شود و با اين حال قضای روزه‌ی خود را بجا
    صفحه ۶۰ / ۷۸
    نياورد تا ماه رمضان آينده فرا برسد، بايد روزه را قضا کند و برای هر روز يک (مدّ) طعام بدهد.
    ۲۷۷ .اگر قضای روزه‌ی رمضان را چند سال به تأخير بيندازد بايد قضا را بگيرد و بخاطر تأخير از سال اول کفاره (يک مدّ طعام)
    بدهد، ولی بخاطر تأخير سال‌های بعد چيزی بر او واجب نمی‌شود.
    ۲۷۸ .کسی که بايد برای هر روز يک مدّ طعام بدهد می‌تواند کفاره‌ی چند روز را به يک فقير بدهد.
    ۲۷۹ .اگر پدر و نيز بنابر احتياط واجب، مادر روزه‌ی خود را به‌خاطر عذری ـ غير از سفر ـ به‌جای نياورده و با اين‌که می‌توانسته آن
    را قضا کند، قضا نيز نکرده است بر پسر بزرگتر آنان واجب است که پس از مرگ آنان خودش يا بوسيله‌ی اجير، قضای‌ آن روزه را
    به‌جا بياورد. و اما آنچه به‌خاطر سفر به‌جا نياورده‌اند واجب است حتی در صورتی که فرصت و امکان قضا را هم نيافته‌اند، آن را
    قضا کند.
    ۲۸۰ .روزه‌هايی را که پدر و مادر عمداً به‌جا نياورده‌اند بنابر احتياط بايد بوسيله‌ی پسر بزرگتر ـ شخصاً يا با گرفتن اجير ـ قضا
    شود.
    روزه مستحبی و نذری با داشتن روزه قضا
    ۲۸۱ .آيا کسی که روزه واجب بر گردن اوست می‌تواند روزه مستحبی بگيرد؟
    ج) كسی كه روزه قضای ماه رمضان بر گردن اوست نمی‌تواند روزه مستحبی بگيرد.
    ۲۸۲ .کسی که قضای روزه ماه رمضان بدهکار است، آيا می‌تواند روزه نذر کند؟
    ج) اگر قصد داشته باشد که روزه نذری را بعد از روزه قضا بگيرد نذرش صحيح است.
    قضای روزه‌های فوت شده در سفر
    ۲۸۳ .هجده روز روزه به علت مسافرت در ماه رمضان برای انجام مأموريت دينی بر عهده‌ ام می‌ باشد، وظيفه من چيست؟ آيا
    قضای آن‌ها بر من واجب است؟
    ج) قضای روزه‌های ماه رمضان که بر اثر مسافرت از شما فوت شده، واجب است.
    باطل كردن روزه بر اثر جهل به حكم
    ۲۸۴ .نظر شريف جناب‌عالی درباره شخصی که بر اثر جهل به مسأله، عمداً روزه‌ اش را افطار کرده، چيست؟ آيا فقط قضا بر او
    واجب است يا اين‌که کفّاره هم بايد بدهد؟
    ج) اگر به سبب بی‌اطلاعی از حکم شرعی، کاری را انجام دهد که روزه را باطل می‌کند ـ مثل اين‌که نمی‌دانست خوردن دارو نيز
    مانند ساير خوردنی‌ها روزه را باطل می‌کند و در روز ماه رمضان دارو خورد ـ روزه‌اش باطل است و بايد آن را قضا کند ولی کفّاره
    بر او واجب نيست.
    ندانستن تعداد روزه‌های قضا
    ۲۸۵ .کسی که تعداد روزهايی که روزه نگرفته و مقدار نمازهايی را که نخوانده نمی‌ داند، وظيفه‌ اش چيست؟ کسی هم که نمی‌
    داند روزه‌ اش را بر اثر عذر شرعی افطار کرده و يا عمداً آن را خورده است، چه حکمی‌ دارد؟
    ج) جايز است که به قضای آن مقدار از نماز و روزه‌هايش که يقين به فوت آن‌ها دارد، اکتفا نمايد، و در صورت شک در افطار
    عمدی کفّاره واجب نيست.
    صفحه ۶۱ / ۷۸
    شك در گرفتن روزه قضا
    ۲۸۶ .اگر شک کنم در اين‌که اقدام به گرفتن قضای روزه‌هايی را که بر عهده‌ ام بوده، کرده‌ ام يا خير تکليف من چيست؟
    ج) اگر يقين به اشتغال قبلی ذمّه خود داريد، واجب است به مقداری که موجب يقين به انجام تکليف می‌ شود، روزه قضا
    بگيريد.
    قادر نبودن بر قضای روزه‌های فوت شده
    ۲۸۷ .بعضی از افراد بر اثر تبليغات گمراه کننده کمونيست‌ها چندين سال نماز و واجبات خود را ترک کرده‌ اند، ولی بعد از پيام
    تاريخی امام راحل به سران شوروی سابق پی به اشتباه خود بردند و به سوی خداوند توبه نموده‌ اند، آن‌ها در حال حاضر قادر به
    قضای همه آن نمازها و روزه‌ها نيستند، وظيفه آن‌ها چيست؟
    ج) بر آنان واجب است که نمازها و روزه‌های فوت شده را به هر مقدار که قدرت دارند، قضا و هر مقداری که قادر نيستند وصيّت
    نمايند.
    فوت روزه بر اثر جهل به علائم بلوغ
    ۲۸۸ .من حدود شش ماه است که به سن تکليف رسيده‌ ام. چند هفته قبل از رسيدن به آن سن فکر می‌ کردم تنها علامت بلوغ،
    تمام کردن پانزده سال هجری قمری است. ولی اکنون کتابی راجع به علامت‌های بلوغ پسران خواندم که در آن علامت‌های
    ديگری برای بلوغ ذکر شده که در من وجود دارند، ولی زمان پيدايش آن‌ها را نمی‌ دانم. آيا در حال حاضر قضای نماز و روزه بر
    عهده من هست يا خير؟ با توجه به اين‌که من گاهی نماز می‌ خواندم و ماه رمضان سال گذشته را به‌طور کامل روزه گرفته‌ ام،
    وظيفه من در اين باره چيست؟
    ج) قضای همه نمازها و روزه‌هايی که يقين به فوت آن‌ها پس از رسيدن به سنّ بلوغ و تکليف شرعی داريد، واجب است.
    ۲۸۹ .من قبل از سن ۱۴ سالگی محتلم می‌شدم و نمی‌دانستم که احتلام نشانه بلوغ است لذا تا سن پانزده سالگی روزه
    نگرفته‌ام. آيا تنها قضای روزه کفايت می‌کند يا کفّاره هم دارد؟
    ج) قضای روزه واجب است.
    صفحه ۶۲ / ۷۸
    قضای روزه بيمار
    استمرار بيماری از ماه رمضان تا رمضان آينده
    ۲۹۰ .من از عينک طبی استفاده می‌ کنم و در حال حاضر چشمانم بسيار ضعيف است. هنگامی‌ که به پزشک مراجعه کردم به من
    گفت که اگر برای تقويت چشمانم تلاش نکنم، ضعيف تر خواهند شد، بنا بر اين اگر از روزه ماه رمضان معذور باشم، چه وظيفه‌
    ای دارم؟
    ج) اگر روزه برای چشمان شما ضرر دارد، واجب نيست روزه بگيريد، بلکه واجب است افطار کنيد و اگر بيماری شما تا ماه رمضان
    آينده استمرار پيدا کرد، قضای روزه بر شما واجب نيست، ولی واجب است که عوض هر روز يک مدّ طعام به فقير بدهيد.
    استمرار چند ساله بيماری و قضای روزه‌ها
    ۲۹۱ .مادرم تقريباً سيزده سال بيمار بود و به همين دليل نمی‌ توانست روزه بگيرد. من دقيقاً اطلاع دارم که علت روزه نگرفتن او
    احتياج به مصرف دارو بوده است، اميدواريم ما را راهنمايی فرماييد که آيا قضای روزه‌ها بر او واجب است؟
    ج) اگر ناتوانی او از روزه گرفتن بر اثر بيماری بوده، قضا ندارد.
    قضای عبادات مبتلايان به آلزايمر
    ۲۹۲ .کسی که بيماری آلزايمر داشته و اکنون فوت کرده آيا نماز و روزه بر او واجب بوده است؟ وظيفه‌ی ما در اين باره چيست؟
    ج) اگر به حدّی كه عنوان جنون بر آن صدق كند نرسيده، نماز و روزه بر او واجب بوده است و در صورتی كه از او نماز و روزه فوت
    شده، قضای آن بر عهده پسر بزرگتر می‌باشد مگر آنكه نسبت به آن وصيّت كرده باشد و از ثلث مال او هم تجاوز نكند كه در اين
    صورت می‌توانيد برای اين كار شخصی را اجير كنيد.
    صفحه ۶۳ / ۷۸
    قضای روزه والدين
    قضای روزه پدر و مادر
    ۲۹۳ .اگر فرزند بزرگ ميّت دختر و فرزند دوم او پسر باشد، آيا قضای نمازها و روزه های پدر و مادر بر اين پسر واجب است؟
    ج) ملاک واجب بودن قضای نماز و روزه پدر و مادر اين است که فرزند مذّکر از ديگر اولاد ذکور ميّت ـ اگر ميّت اولاد ذکور داشته باشد ـ بزرگتر باشد، و در فرض
    سؤال قضای نماز و روزه پدر بر پسر که فرزند دوم پدر است، واجب است و قضای نماز و روزه ای که از مادر فوت شده، نيز بنابر احتياط واجب است.
    قضای روزه های فوت شده عمدی پدر
    ۲۹۴ .پدری که همه اعمال عبادی خود را عمداً انجام نداده است، آيا بر پسر بزرگ قضای همه نمازها و روزه هايی را که پدرش
    انجام نداده و به پنجاه سال می رسد، واجب است؟
    ج) در اين صورت هم احتياط در قضای آن ها است.
    قضای روزه فوت شده پدر بر اثر سكته مغزی
    ۲۹۵ .پدرم سکته مغزی نموده و مدت دو سال مريض بود و بر اثر سکته قادر به تشخيص خوب و بد نبود، يعنی قدرت تفکر و
    تعقل از او سلب شده بود. در اين دو سال نماز و روزه خود را انجام نداده است. آيا قضای نماز و روزه او بر من که پسر بزرگ
    خانواده هستم، واجب است؟ البته می دانم که اگر وی بيماری های مذکور را نداشت، قضای نماز و روزه های او بر من واجب
    بود. اميدوارم مرا در اين مسأله راهنمايی فرماييد.
    ج) اگر ضعف عقلی وی به حدی که عنوان جنون بر آن صدق کند، نرسيده و در تمام اوقات نماز در حال اغماء نبوده است، قضای نمازها و روزه های فوت شده او
    بر شما واجب است، و گرنه چيزی از بابت آن بر شما نيست.
    تقدّم قضای روزه خود يا پدر
    ۲۹۶ .اگر قضای نماز و روزه بر عهده پسر بزرگ باشد و قضای نماز و روزه پدر هم برآن اضافه گردد، کدام يک مقدّم است؟
    ج) در اين صورت مخيّر است و شروع به انجام هر کدام کند، صحيح است.
    فوت پسر بزرگتر
    ۲۹۷ .اگر پسر بزرگ چه بالغ باشد يا غير بالغ، قبل از پدر فوت کند. آيا قضای نمازهای پدر از فرزندان ديگر ساقط می شود؟
    ج) تکليف قضای نماز و روزه پدر بر پسر بزرگی واجب است که هنگام وفات پدر زنده باشد، هرچند فرزند اول يا پسر اول پدر نباشد.
    ۲۹۸ .آيا اگر پسر بزرگ که قضای نماز پدر بر عهده اوست، فوت نمايد، انجام آن ها بر ذمّه وارث پسر بزرگ است يا اين که به
    پسر بعدیِ پدر (برادرِ پسر بزرگ) منتقل می شود؟
    ج) قضای نماز و روزه پدر که بر پسر بزرگ واجب است، با فوت وی پس از فوت پدرش، بر پسر و يا برادر او واجب نمی شود.
    صفحه ۶۴ / ۷۸
    شک در روزه قضای پدر
    ۲۹۹ .پدرم چند سال روزه قضا داشت كه نمی دانم آنها را به جا آورده يا نه و در اين مورد وصيتی هم نكرده است ؛ تكليف پسر
    ارشد خانواده چيست؟
    ج) اگر پسر بزرگ تر يقين دارد كه پدرش روزه قضا داشته است، بايد آنها را به جا آورد.
    ۳۰۰ .من پسر بزرگ خانواده هستم. آيا واجب است برای گرفتن روزه يا خواندن نمازهای قضای پدرم، تا زنده است از او تحقيق
    کنم يا اين که بر او واجب است مرا از مقدار آن آگاه نمايد؟ در صورتی که مرا مطلع نکند، تکليف من چيست؟
    ج) تفحص و سؤال بر شما واجب نيست، ولی بر پدر واجب است تا فرصت دارد خودش بخواند و اگر نتوانست وصيت نمايد. به هرحال پسر بزرگ مکلّف است
    که بعد از فوت پدرش، آن مقدار از نماز و روزه هايی را که يقين دارد از پدرش فوت شده است، قضا نمايد.
    به دنيا آمدن فرزند بعد از فوت پدر
    ۳۰۱ .اگر در وقت فوت کسی فرزند پسرش هنوز به دنیا نیامده باشد و بعد از وفات او به دنیا بیاید و میت پسر دیگری هم نداشته باشد آیا این پسر در مورد نماز
    و روزه قضای او تکلیفی دارد؟
    ج) در فرض سؤال بر پسر بعد از بلوغ، نماز و روزه قضاي ميت واجب است.
    قضای روزه پدر برای دختر
    ۳۰۲ .اگر پدر، تنها فرزند دختر داشته باشد، آيا بعد از مرگش قضای روزه های او، بر دختر بزرگ تر واجب است؟
    ج) خير، واجب نيست.
    وجوب قضای عبادات پدر بر پسر دوم
    ۳۰۳ .در صورت فوت پسر بزرگ خانواده، آيا قضای عبادات پدر بر پسر دوم نيز واجب می شود؟
    ج) تکليف قضای نماز و روزه پدر بر پسر بزرگی واجب است که هنگام وفات پدر زنده باشد، هر چند فرزند اول يا پسر اول پدر نباشد.
    قضای نماز رو روزه پدر بر فرزند صغير يا ممنوع از ارث
    ۳۰۴ .آيا بر فرزند صغير يا ممنوع از ارث واجب است كه نماز و روزه ای را كه از پدر فوت شده قضا كند؟
    ج) بر ولی (پسر بزرگتر هنگام فوت پدر) واجب است كه نماز و روزه های فوت شده پدر را قضا كند ؛ و بالغ بودن وی هنگام فوت پدر شرط نيست، پس بر فرزند
    خردسال هم وقتی بزرگ شد واجب است، همچنان كه ارث بردن هم شرط نيست و لذا بر كسی كه ـ به خاطر قتل يا كفر و مانند آن ـ ممنوع از ارث هست نيز
    واجب است.
    صفحه ۶۵ / ۷۸
    تأخير و سهل‌انگاری در قضای روزه
    تأخير قضای روزه از روی جهل
    ۳۰۵ .اگر شخصی بر اثر جهل به وجوب قضای روزه تا قبل از ماه رمضان سال آينده قضای روزه‌هايش را به تأخير اندازد، چه
    حکمی‌ دارد؟
    ج) فديه تأخير قضای روزه تا ماه رمضان سال بعد، بر اثر جهل به وجوب آن ساقط نمی‌ شود.
    حکم سهل انگاری در قضای روزه
    ۳۰۶ .كسی كه در قضای روزه ماه رمضان خود، سهل انگاری كرده و اكنون به جهت بيماری، نمی‌ تواند آنها را به جا آورد، تكليف
    چيست؟
    ج) اگر در قضای روزه‌ها سهل انگاری كرده و اكنون نمی‌ تواند تا رمضان آينده آنها را به جا آورد، بايد برای هر روز يك مد طعام
    به فقير بدهد و هر زمان توانايی پيدا كرد، بايد روزه‌ها را قضا كند.
    باطل کردن روزه قضا
    ۳۰۷ .آيا كسی كه روزه قضا گرفته، می‌ تواند آن را به جهتی باطل كند؟
    ج) اگر پيش از ظهر باشد، اشكال ندارد ؛ ولی خوردن آن بعد از ظهر جايز نيست و اگر چنين كند، بايد كفّاره بدهد و مقدار آن
    پرداخت ده مُدّ طعام به فقير (هر نفر يك مُدّ) است و اگر ندارد سه روز روزه بگيرد که بنا بر احتياط واجب پی در پی باشد.
    صفحه ۶۶ / ۷۸
    روزه استيجاری
    نيابت از شخص زنده در انجام روزه قضا
    ۳۰۸ .پدرم مقداری نماز قضا دارد، ولی قدرت انجام آن را ندارد. آيا بر من که پسر بزرگ خانواده هستم، جايز است در زمان حيات
    پدرم نمازهای فوت شده او را قضا نمايم و يا شخصی را اجير کنم تا آن را انجام دهد؟
    ج) نيابت از شخص زنده برای انجام نماز و روزه قضا صحيح نيست.
    اجير گرفتن از تركه پدر برای روزه‌های وی
    ۳۰۹ .اگر شخصی فوت کند و همه دارايی او خانه‌ ای باشد که فرزندانش در آن سکونت دارند، و نماز و روزه بر ذمّه او باشد و
    پسر بزرگ او هم به علت کارهای روزانه قادر به قضای آن نباشد، آيا واجب است که اين خانه را بفروشند و نماز و روزه او را
    قضا نمايند؟
    ج) در فرض مرقوم، خانه ملک ورثه است و فروش آن واجب نيست، ولی قضای نماز و روزه‌ ای که به عهده پدر است، در هر
    حالی بر پسر بزرگتر واجب است، مگر در صورتی که ميّت وصيت به اجير گرفتن از ثلث ترکه‌ اش کرده باشد و ثلث ترکه هم برای
    انجام همه نماز و روزه‌های او کفايت کند که در اين صورت ثلث ترکه بايد برای آن مصرف شود.
    وظيفه پسر بزرگ نسبت به روزهای وصيت شده
    ۳۱۰ .با توجه به اين‌که من پسر بزرگ پدرم هستم و شرعاً بايد قضای نماز و روزه‌های او را به‌جا بياورم، در موردی که قضای نماز
    و روزه چند سال بر عهده پدرم باشد، ولی وصيّت کرده باشد که فقط قضای نماز و روزه يک سال برای او به‌جا آورده شود، تکليف
    من چيست؟
    ج) اگر ميّت وصيّت کرده باشد که قضای نماز و روزه‌های او از ثلث ترکه به‌جا آورده شود، جايز است از ثلث ترکه، شخصی را برای
    انجام آن اجير نماييد و اگر نماز و روزه‌ ای که بر ذمّه اوست بيشتر از مقداری باشد که وصيّت کرده است، بر شما واجب است
    که آن‌ها را برای او قضا کنيد، هرچند با اجير کردن شخصی از مال خودتان برای انجام آن باشد.
    كافی نبودن تركه برای قضای روزه ميت
    ۳۱۱ .شخصی فوت کرده و قضای روزه ماه مبارک رمضان و نماز بر عهده اوست و فرزند ذکوری هم ندارد. مقداری مال به جا
    گذاشته که برای قضای يکی از نماز و روزه کفايت می‌ کند. در اين صورت قضای نماز مقدم است يا روزه؟
    ج) ترجيحی بين نماز و روزه نيست و بر ورثه واجب نيست که ما ترک وی را صرف قضای نماز و روزه او نمايند، مگر آن‌که در
    اين‌باره وصيت کرده باشد، که در اين صورت بايد به وصيت او در اجير گرفتن از ثلث ترکه برای قضای نماز و روزه‌ اش به هر
    مقدار که کفايت می‌ کند، عمل کنند.
    اجير گرفتن پسر بزرگتر برای قضای روزه پدر
    ۳۱۲ .اگر پسر بزرگ تر بخواهد برای روزه‌های پدر از دنيا رفته‌ اش، كسی را اجير كند، آيا می‌ تواند از تركه ميت خرج كند؟
    ج) خير، پسر بزرگ تر بايد خودش روزه‌های پدر را به جا آورد و يا از اموال خود، كسی را اجير كند و حق ندارد از تركه ميت چيزی
    خرج كند ؛ مگر آن‌كه پدر وصيت كرده باشد.
    صفحه ۶۷ / ۷۸
    روزه استجاری با داشتن كفاره نذر و قسم
    ۳۱۳ .کسی که کفاره نذر و قسم بر عهده اوست، آيا می‌تواند روزه قضای کسی را قبول کند؟
    ج) مانع ندارد.
    اجيرشدن با داشتن روزه قضا يا كفاره
    ۳۱۴ .آيا كسی كه روزه قضا يا روزه كفّاره بر عهده اوست می‌تواند برای كسی روزه استيجاری نيابتی يا تبرّعی بگيرد؟
    ج) در استيجاری مانعی ندارد ولی در تبرّعی محل اشكال است.
    تخلف وكيل يا اجير از انجام عبادت
    ۳۱۵ .زيد از طرف برخی افراد، در اجير گرفتن برای قضای نماز و روزه وکيل شد، يعنی مبلغی پول گرفت تا آن را به افرادی که
    اجير می‌ شوند بدهد، ولی او در امانت خيانت نمود و کسی را برای آن کار اجير نکرد و در حال حاضر از عمل خود پشيمان است و
    می‌ خواهد برئ الذمّه شود، آيا بايد عدّه‌ ای را برای آن کار اجير کند يا اين‌که اجرت آن کار را به قيمت فعلی آن به صاحبانشان
    برگرداند يا اين‌که فقط به مقدار پولی که دريافت کرده است بدهکار است؟ و در صورتی که خود او اجير در قضای نماز و روزه
    باشد و قبل از انجام آن بميرد، تکليف چيست؟
    ج) اگر فردی که وکيل در استيجار است قبل از اقدام به اجير کردن کسی برای قضای نماز يا روزه، مدت وکالتش به پايان برسد،
    فقط ضامن مالی است که دريافت کرده است و در غير اين صورت مختار است بين اين‌که با پولی که دريافت کرده کسی را برای
    قضای نماز و روزه اجير کند و يا وکالت را فسخ نموده و پول را به صاحبش برگرداند و در مورد اختلاف ارزش پول، بنا بر احتياط
    با هم مصالحه کنند و امّا شخصی که برای قضای نماز و روزه اجير شده است، اگر اجير شده باشد تا خودش آن کار را انجام دهد،
    در اين صورت با وفاتش اجاره فسخ می‌ شود و پولی که دريافت کرده بايد از ترکه‌ اش پرداخت شود. ولی اگر مباشرت خود او در
    انجام عمل شرط نباشد، مديون به انجام خود آن کار است و ورثه او بايد کسی را از ترکه‌ اش برای انجام عمل اجير کنند البته
    اگر ترکه‌ ای داشته باشد، و الا چيزی در اين رابطه بر عهده آنان نيست.
    كفاره افطار روزه استيجاری
    ۳۱۶ .اگر کسی برای گرفتن روزه قضای ماه رمضان اجير شود و بعد از زوال افطار کند، آيا کفّاره بر او واجب است يا خير؟
    ج) کفّاره بر او واجب نيست.
    وصيت به غير ورثه جهت روزه قضا
    ۳۱۷ .شهيدی به يکی از دوستانش وصيت نموده که احتياطاً از طرف وی چند روز روزه قضا بگيرد، ولی ورثه شهيد به اين مسائل
    پايبند نيستند و طرح وصيت او هم برای آن‌ها ممکن نيست و روزه گرفتن هم برای دوست آن شهيد مشقت دارد، آيا راه حل
    ديگری وجود دارد؟
    ج) اگر آن شهيد به دوست خود وصيت کرده که خودش شخصاً برای او روزه بگيرد، ورثه او در اين مورد تکليفی ندارند، و اگر برای
    آن فرد روزه گرفتن به نيابت از شهيد مشقت دارد، تکليف از او ساقط است.
    صفحه ۶۸ / ۷۸
    وجوب كفاره و موارد آن
    ۳۱۸ .کارهايی که روزه را باطل می کند، هرگاه عمداً و از روی اختيار باشد، علاوه بر قضای روزه ی آن روز، کفّاره را نيز بر انسان
    واجب می سازد.
    ۳۱۹ .هر گاه کسی در شب ماه رمضان جنب شود و پس از جنابت به گمان اين که پيش از اذان صبح بيدار می شود و غسل می
    کند، به خواب رود و تا هنگام اذان بيدار نشود، قضای آن روز بر او واجب نيست.
    ۳۲۰ .اگر به سبب بی اطلاعی از حکم شرعی، کاری را انجام دهد که روزه را باطل می کند ـ مثل اين که نمی دانست خوردن دارو
    نيز مانند ساير خوردنی ها روزه را باطل می کند و در روز ماه رمضان دارو خورد ـ روزه اش باطل است و بايد آن را قضا کند ولی
    کفاره بر او واجب نيست.
    ۳۲۱ .اگر به جهتی باطل کردن روزه برای او جايز يا واجب شود، مانند اين که او را مجبور کنند کاری که روزه را باطل می کند
    انجام دهد، يا برای نجات جان غريق خود را در آب بيندازد، در اين صورت کفاره بر او واجب نيست ولی بايد قضای آن روز را به
    جا آورد.
    ۳۲۲ .کفاره ی روزه ی ماه رمضان، در شرع اسلام، يکی از اين سه چيز است: آزاد کردن يک برده، دو ماه روزه گرفتن، شصت
    فقير را غذا دادن. و چون در اين دوران ظاهراً برده ای وجود ندارد که بتوان آزاد کرد، مکلّف بايد يکی از آن دو کار ديگر را انجام
    دهد.
    ۳۲۳ .غذا دادن به شصت فقير را می توان به دو صورت انجام داد: اين که با غذای آماده آنان را سير کند، يا اين که به هر نفر
    باندازه ۷۵۰ گرم (يک مدّ) گندم يا آرد يا نان يا برنج يا مانند اينها بدهد.
    ۳۲۴ .اگر هيچ يک از سه وظيفه ای را که مخيَر ميان آنها است، نتواند انجام دهد، بايد به هر تعداد فقير که قادر است، غذا بدهد
    و احتياط آن است که استغفار نيز بکند. و اگر به هيچ وجه قادر بر دادن غذا به فقرا نيست کافی است که استغفار کند، يعنی با
    دل و زبان بگويد: استغفراالله (از خداوند بخشايش می طلبم) .
    ۳۲۵ .کسی که بخاطر عدم توانايی بر روزه و غذا دادن به فقير، وظيفه اش استغفار است، اگر بعدها تمکن پيدا کرد که روزه بگيرد
    يا به فقرا غذا دهد، احتياط آن است که اين کار را بکند، اگرچه کفايت استغفار، بعيد نيست.
    ۳۲۶ .کسی که می خواهد دو ماه کفاره ی روزه ی ماه رمضان را بگيرد بايد يک ماه تمام و حداقل يک روز از ماه دوم را پی در
    پی بگيرد. و اگر بقيه ی ماه دوم پی در پی نباشد اشکال ندارد.
    ۳۲۷ .زنی که می خواهد شصت روز روزه کفاره بگيرد و در اثناء به روزهای عادت ماهانه و امثال آن می رسد پس از پايان آن
    روزها می تواند بقيه ی روزه ها را بگيرد و لازم نيست آنها را از سر بگيرد.
    صفحه ۶۹ / ۷۸
    ۳۲۸ .اگر کسی با آميزش جنسی حرام يا خوردن و نوشيدن حرام، روزه ی خود را در ماه رمضان بشکند، بنابر احتياط هر سه کفاره
    (آزاد کردن برده، شصت روز روزه، غذا دادن به شصت فقير) با هم بر او واجب می شود. و اگر هر سه برايش ممکن نباشد هر کدام
    را که ممکن است بايد ادا کند. اگر چه واجب نبودن اين احتياط بعيد نيست.
    ۳۲۹ .اگر روزه دار، کاری را که باطل کننده ی روزه است، در يک روز بيش از يک بار انجام دهد، فقط يک کفاره بر او واجب می
    شود بلی، اگر اين کار، آميزش جنسی يا استمناء باشد احتياط واجب آن است که به عدد دفعات آميزش جنسی يا استمناء کفاره
    بدهد.
    ۳۳۰ .اگر چيزی از اندرون روزه دار به دهان او برگردد، نبايد آن را دوباره فرو برد، و اگر عمداً فرو برد قضا و کفاره بر او واجب می
    شود.
    ۳۳۱ .اگر نذر کند که روز معيّنی را روزه بگيرد، چنانچه در آن روز عمداً روزه نگيرد يا روزه اش را باطل کند بايد کفاره بدهد و کفاره
    ی نذر همان کفاره ی قسم* است.
  • كفاره قسم سير كردن ده فقير يا پوشانيدن آن هاست.
    ۳۳۲ .اگر روزه دار به گفته ی کسی که می گويد مغرب شده و اعتماد به گفته ی او نيست، افطار کند و سپس بفهمد که مغرب
    نبوده، قضا و کفاره بر او واجب می شود.
    ۳۳۳ .کسی که عمداً روزه ی خود را باطل کرده اگر پس از آن به سفر برود کفاره از او ساقط نمی شود.
    ۳۳۴ .کسی که کفاره بر او واجب شده، لازم نيست که آن را فوراً بدهد، ولی نبايد آن را به قدری تأخير بيندازد که کوتاهی در ادای
    واجب شمرده شود.
    ۳۳۵ .کفاره ی واجب را اگرچند سال بگذرد و ندهد، چيزی بر آن اضافه نمی شود.
    ۳۳۶ .کسی که برای کفاره ی روزه می خواهد به شصت فقير غذا دهد (به شرحی که در مسائل قبل گفته شد) اگر به شصت فقير
    دسترسی دارد نمی تواند سهم دو نفر يا بيشتر را به يک نفر بدهد، بلکه لازم است به تمام شصت نفر به اندازه ی سهم هر يک
    غذا بدهد. البته می تواند به عدد افراد خانواده ی شخص فقير مقدار سهم آنان را به او واگذار کند و او آن را مصرف آنان نمايد. و
    در فقير تفاوتی ميان بچه و بزرگ و زن و مرد نيست.
    ۳۳۷ .کسی که برای قضای ماه رمضان روزه گرفته، اگر بعد از ظهر عمداً روزه ی خود را باطل کند بايد ده فقير را غذا بدهد و اگر
    نمی تواند سه روز روزه بگيرد.
    تفاوت کفاره افطار عمدی با کفاره مريض
    ۳۳۸ .آيا كفّاره افطار عمدی روزه، با كفّاره مريض تفاوت دارد؟
    ج) آری، در دو مورد با هم تفاوت دارد: ۱ .در مقدار، ۲ .در مصرف. در كفّاره افطار عمدی روزه، بايد برای هر روز شصت فقير را سير كند (يا به هر كدام يك مدّ
    طعام بدهد) و يا دو ماه روزه بگيرد. اما در كفّاره مريض، اگر بيماری تا رمضان آينده ادامه داشته باشد، بايد برای هر روز يك مدّ طعام به فقير بدهد.
    در كفّاره افطار عمدی، اگر به شصت فقير دسترسی دارد، نمی تواند به هر كدام از آنها بيشتر از يك مدّ طعام بدهد ؛ ولی در كفّاره مريض اين امر لازم نيست.
    صفحه ۷۰ / ۷۸
    كفاره افطار عمدی روزه قضا
    ۳۳۹ .شخصی ده روز روزه بر عهده دارد و در روز بيستم شعبان شروع به روزه گرفتن می کند، آيا در اين صورت می تواند عمداً روزه خود را قبل يا بعد از زوال،
    افطار کند؟ در صورتی که قبل يا بعد از زوال افطار نمايد، چه مقدار کفّاره دارد؟
    ج) در فرض مذکور بنابر احتياط افطار عمدی برای او جايز نيست و اگر عمداً افطار کند، در صورتی که قبل از زوال باشد غير از کفاره تأخير کفّاره ای بر او واجب
    نيست و اگر بعد از زوال باشد، کفّاره بر او واجب است که عبارت است از غذا دادن به ده مسکين، و در صورت عدم تمکن، واجب است سه روز روزه بگيرد.
    روزه نگرفتن در ماه رمضان
    ۳۴۰ .فردی که به مدت صد و بيست روز روزه نگرفته، چه وظيفه ای دارد؟ آيا بايد برای هر روز شصت روز روزه بگيرد؟ و آيا کفّاره بر او واجب است؟
    ج) قضای آن چه از ماه رمضان از او فوت شده، بر او واجب است، و اگر افطار عمدی و بدون عذر شرعی بوده، علاوه بر قضا، کفّاره هر روز هم واجب است که
    عبارت است از شصت روز روزه يا اطعام شصت فقير و يا دادن شصت مد طعام به شصت مسکين که سهم هر کدام يک مدّ است.
    انجام مُفطر در محل اقامت
    ۳۴۱ .مسافری قصد اقامت ده روز داشته ولی از اقامت منصرف می شود و تصميم می گيرد قبل از حلول ماه رمضان به شهرش
    برگردد ولی به خاطر تأخير وسايل نقليه نمی تواند برگردد و ماه رمضان در همان شهری كه مسافر بوده حلول می كند. اگر اين
    شخص در محل اقامت فعلی مُفطری انجام دهد، چه حكمی دارد؟
    ج) اگر بعد از اينكه اقامت ده روز وی تحقق يافته (به اين كه پس از قصد اقامت يك نماز چهار ركعتی خوانده باشد) روزه بر او واجب است و جايز نيست كاری
    كه روزه را باطل می كند انجام دهد، و اگر چنين كاری كرد، كفّاره (شصت روز روزه يا اطعام شصت فقير) بر او واجب می شود ؛ اما اگر قبل از استقرار اقامت و
    حكم كامل خواندن نماز از اقامتش منصرف شد، چيزی به عهده اش نيست.
    باطل كردن روزه با محرّمات
    ۳۴۲ .حکم کسی که با آميزش جنسی حرام يا استمنا يا خوردن و نوشيدن حرام روزه خود را در ماه رمضان باطل نموده چيست؟
    ج) در فرض مرقوم بايد شصت روز روزه بگيرد و يا شصت مسکين را اطعام نمايد و احتياط مستحبّ آن است که هر دو را انجام دهد.
    ۳۴۳ .اگر مکلّف علم داشته باشد به اين که استمنا روزه را باطل می کند، ولی عمداً آن را انجام دهد، آيا کفّاره جمع بر او واجب
    می شود؟
    ج) اگر منی هم از او خارج شود، کفّاره جمع بر او واجب نمی شود لکن احتياط مستحبّ آن است که کفّاره جمع بپردازد.
    تكرار مبطلات روزه
    ۳۴۴ .انسان روزه داری که در يک روز بيش از يکبار کاری که روزه را باطل می کند انجام دهد وظيفه اش چيست؟
    ج) فقط يک کفّاره بر او واجب می شود، بلی اگر اين کار آميزش جنسی يا استمنا باشد احتياط واجب آن است که به عدد دفعات آميزش جنسی يا استمنا کفّاره
    بدهد.
    قی كردن عمدی
    ۳۴۵ .آيا قی كردن عمدی موجب كفّاره است؟
    ج) قَی موجب كفّاره است.
    صفحه ۷۱ / ۷۸
    کيفيت ادای کفّاره
    فوريت در ادای کفّاره
    ۳۴۶ .آيا کفّاره روزه بايد فوراً ادا شود يا می‌توان در طول زمان آن را بجا آورد؟
    ج) دادن كفاره ـ چه از نظر مالی يا روزه ـ واجب فوری نيست بلكه برای انجام آن حتی در آينده فرصت داريد لكن نبايد مورد
    غفلت قرار گيرد.
    به‌هم خوردن توالی در روزه کفّاره
    ۳۴۷ .بر اينجانب ۶۰روز، روزه (كفّاره واجب) واجب بود. در ۳۱ روز اول، روز ۲۹ مصادف با عيد قربان گرديد كه روزه در آن روز
    حرام است و ديگر ادامه ندادم. آيا می‌توانم اين چند روز روزه را به عنوان روزه‌های غيرمتوالی گرفته و ۳۱ روز روزه متوالیِ ديگر
    بجا آورم؟
    ج) اگر روز سی‌ام و سی و يکم را متوالياً روزه نگرفته‌ايد روزه‌های قبلی صحيح نيست بلکه بايد ترتيب حفظ شود يعنی اول
    روزه‌های مشروط به توالی را بگيرد و سپس روزه‌های غير مشروط به توالی را.
    شک در تکميل توالی کفّاره
    ۳۴۸ .در ماه مبارک رمضان، روزه‌ی يک روز من باطل شد که بايد به‌جای آن ۶۱ روز کفاره‌ی آن را بگيرم که ۳۰ روز آن پشت سرِ
    هم باشد. من همه روزه‌های کفّاره را گرفته‌ام امّا مطمئن نيستم که ۳۰ روز پشت سرِ هم گرفته‌ام يا ۳۱ روز. اکنون تکليف من
    چيست؟
    ج) اگر روزه‌های کفاره را گرفته‌ايد، و در وقت روزه‌گرفتن متوجّه بوديد که ۳۱ روز آن بايد پشت سرِ هم باشد، شک و ترديدِ فعلی
    اعتبار ندارد.
    ترتيب بين قضا و كفاره روزه
    ۳۴۹ .آيا رعايت ترتيب بين قضا و کفّاره، در کفّاره روزه واجب است يا خير؟
    ج) واجب نيست.
    ۳۵۰ .آيا قضای روزه ماه رمضان و كفّاره آن، بايد پی در پی انجام گيرد؟
    ج) لازم نيست قضای روزه‌ها پی در پی باشد ؛ ولی در كفّاره ـ چنانچه گرفتن دو ماه روزه را اختيار كند ـ بايد يك ماه تمام و يك
    روز آن را از ماه ديگر پی در پی بگيرد.
    كيفيت محاسبه مدَت ماه در کفاره
    ۳۵۱ .نحوه محاسبه مدّت ماه برای كفاره روزه چگونه است؟
    ج) اگر از اول ماه قمری شروع به روزه گرفتن كرد، دو ماه قمری ـ هرچند كمتر از سی روز ـ كفايت می‌كند و همچنين اگر مثلاً از
    روز هفتم ماه قمری شروع کرد تا پايان روز ششم از ماه سوم کفايت می‌کند و در غير آن بايد ۶۰ روز روزه بگيرد.
    صفحه ۷۲ / ۷۸
    پرداخت كفّاره به‌صورت قسطی
    ۳۵۲ .از چند سال گذشته كفّاره روزه بدهكار هستم. آيا می‌توانم در طول سال در چند نوبت آن را پرداخت كنم؟
    ج) مانع ندارد.
    تأخير در ادای كفّاره
    ۳۵۳ .كسی كه كفّاره روزه را تا چند سال به تأخير اندازد، آيا چيزی بر مقدار آن افزوده می‌ شود؟
    ج) خير، چيزی بر آن افزوده نمی‌ شود.
    ناتوانی از ادای كفّاره
    ۳۵۴ .شخصی به مدت ده سال بر اثر جهل نماز نخوانده و روزه نگرفته است، فعلاً توبه نموده و به سوی خدا بازگشته و تصميم
    بر جبران آن‌ها گرفته است، ولی توانايی قضای همه روزه‌های فوت شده را ندارد و مالی هم ندارد که با آن کفّاره‌هايش را
    بپردازد، آيا صحيح است که فقط به استغفار اکتفا کند؟
    ج) قضای روزه‌های فوت شده در هيچ صورتی ساقط نمی‌ شود، و نسبت به کفّاره افطاره عمدی روزه ماه رمضان، چنانچه قدرت
    بر روزه دو ماه و يا اطعام شصت مسکين برای هر روز نداشته باشد، بايد به هر تعداد فقير که قادر است غذا بدهد و احتياط آن
    است که استغفار نيز بکند و اگر به هيچ وجه قادر به دادن غذا به فقرا نيست فقط کافی است که استغفار کند يعنی با دل و زبان
    خود بگويد: «استغفراالله (از خداوند بخشايش می‌ طلبم) ».
    ۳۵۵ .اگر کسی به علت ضعف و بيماری نتواند به ازای هر روز روزه‌ای که باطل کرده ۶۰ روز روزه قضای آن را به‌جا آورد و به‌طور
    مستقل هم درآمدی نداشته باشد که کفاره آن را بپردازد، وظيفه او چيست؟
    ج) قضای روزه واجب است و نسبت به کفّاره‌ی افطار عمدی حكم آن در پاسخ مسأله ۳۵۴ گذشت.
    توانايی بر ادای كفاره بعد از استغفار به‌جای آن
    ۳۵۶ .من به علّت عدم قدرت مالی و بدنی نتوانستم برای انجام کفّاره‌هايی که بر من واجب شده بود روزه بگيرم و يا به مساکين
    اطعام نمايم و در نتيجه، استغفار نمودم لکن به لطف الهی اکنون توان روزه گرفتن يا اطعام نمودن دارم، وظيفه‌ ام چيست؟
    ج) در فرض مرقوم، انجام کفّاره لازم نيست گر چه احتياط مستحبّ آن است که انجام داده شود.
    صفحه ۷۳ / ۷۸
    فديه و كفاره‌ی تأخير
    ملاک در اطعام مسکين در فديه
    ۳۵۷ .علما نسبت به چهار گروه می‌فرمايند بايد فديه پرداخت كرد: پيرمرد، پيرزن، ذوالعطاش، حامل و مرضعه. حال بعض علماء
    می‌فرمايند: «لا يجزی الاشباع عن المدَ في الفدية» سيركردن فقير كافی نيست و بايد يك مدّ طعام به فقير تمليك كرد همچنان
    كه در آيه ۱۸۴ بقره ‎فرموده: «فدية طعام مسكين» و نفرموده اطعام مسكين. نظر حضرت عالی چيست؟
    ج) كسانی كه در ماه رمضان مجاز به افطار روزه هستند ولکن بايد برای هر روز فديه بدهند، در دادن فديه در اين موارد سير کردن
    فقير کافی نيست بلکه بايد يک مدّ طعام برای هر روز به فقير بدهند.
    فديه و كفاره تأخير زن باردار و شيرده
    ۳۵۸ .من به لطف خداوند متعال دارای فرزندی هستم که شيرخوار است. ان شاء االله به‌زودی ماه مبارک رمضان فرا خواهد
    رسيد. در حال حاضر می‌ توانم روزه بگيرم ولی در صورت روزه گرفتن، شيرم خشک خواهد شد. با توجه به اين‌که دارای بنيه
    ضعيفی هستم و کودکم هر ده دقيقه شير می‌ خواهد، چه وظيفه‌ ای دارم؟
    ج) اگر به دليل کم يا خشک شدن شيرتان بر اثر روزه، خوف ضرر بر طفل خود داشته باشيد، روزه تان را افطار کنيد، ولی برای هر
    روزی بايد يک مدّ طعام به فقير بدهيد و قضای روزه را هم بعداً به‌جا آوريد.
    ۳۵۹ .آيا زنی كه به بچه شير می‌دهد و روزه برای او ضرر دارد اگر روزه نگيرد بعداً بايد كفاره نيز بدهد يا نه؟
    ج) اگر خوف ضرر برای بچه باشد بايد به مقدار هر روزی که روزه را افطار می‌کند، يک مدّ طعام (تقريباً ۷۵۰ گرم گندم يا نان يا
    برنج و يا مانند آن) به فقير بپردازد و روزه را نيز قضا کند. ولی اگر خوف ضرر برای خودش باشد حکم مريض را دارد.
    ۳۶۰ .اگر زن باردار يا شيرده، در صورت ترس بر خودش يا فرزندش روزه را ترك كند و عذرش تا ماه رمضان آينده ادامه داشته
    باشد، آيا برای هر روز دو فديه بر آنان واجب است يا يك فديه كافی است؟
    ج) با فرض استمرار عذرش تا ماه رمضان سال بعد، بيش از يك فديه بر او واجب نيست.
    ۳۶۱ .زنی در دو سال متوالی در ماه مبارک رمضان حامله بوده و قدرت روزه گرفتن در آن ايام را نداشته است، ولی در حال
    حاضر توانايی روزه گرفتن را دارد، حکم او چيست؟ آيا کفّاره جمع بر او و اجب است يا فقط قضای آن را بايد به جا آورد؟ تأخير
    او در قضای روزه چه حکمی‌ دارد؟
    ج) اگر بر اثر عذر شرعی روزه ماه رمضان را نگرفته، فقط قضا بر او واجب است، و درصورتی که عذر او در خوردن روزه خوف از
    ضرر روزه بر جنين يا کودکش بوده، بايد علاوه بر قضا، برای هر روز يک مدّ طعام به عنوان فديه بپردازد، و اگر قضا را بعد از ماه
    رمضان تا ماه رمضان سال بعد، بدون عذر شرعی به تأخير انداخته، فديه ديگری هم بر او واجب است يعنی بايد برای هر روز يک
    مدّ طعام به فقير بدهد. و در صورتی که عذر او خوف ضرر برای خودش بوده، حکم سایر موارد خوف ضرر را دارد که در صورت
    استمرار این خوف تا ماه رمضان سال بعد، قضا از وی ساقط است و فقط فدیه (یک مدّ طعام) بر او واجب است.
    ۳۶۲ .زنی به علت بارداری و نزديکی وقت زايمان، نمی‌ تواند روزه بگيرد و می‌ داند که بايد آن‌ها را بعد از زايمان و قبل از ماه
    صفحه ۷۴ / ۷۸
    رمضان آينده قضا نمايد، اگر به‌طور عمدی يا غيرعمدی تا چند سال روزه نگيرد، آيا فقط کفّاره همان سال بر او واجب است يا
    آن‌که کفّاره تمام سال‌هايی که روزه را به تأخير انداخته، واجب است؟
    ج) فديه تأخير قضای روزه ماه رمضان هرچند به مدت چند سال هم به تأخير افتاده باشد، يک‌بار واجب است و آن عبارت است
    از يک مدّ طعام برای هر روزی، و فديه هم زمانی واجب می‌ شود که تأخير قضای روزه ماه رمضان تا ماه رمضان ديگر بر اثر
    سهل‌انگاری و بدون عذر شرعی باشد، ولی اگر به‌خاطر عذری باشد که شرعاً مانع صحّت روزه است، فديه‌ ای ندارد.
    استمرار عذر سفر از ماه رمضان تا رمضان آينده
    ۳۶۳ .کسانی که در ماه رمضان برای انجام وظيفه دينی در مسافرت هستند و به همين دليل نمی‌ توانند روزه بگيرند، اگر در حال
    حاضر بعد از چند سال تأخير، بخواهند روزه بگيرند، آيا پرداخت کفّاره بر آن‌ها واجب است؟
    ج) اگر قضای روزه ماه رمضان را به علت استمرار عذری که مانع روزه گرفتن است، تا ماه رمضان سال آينده به تأخير انداخته
    باشند، قضای روزه‌هايی که از آنان فوت شده کافی است، و واجب نيست برای هر روزی يک مدّ طعام فديه بدهند، هرچند احتياط
    در جمع بين قضا و فديه است. ولی اگر تأخير در قضای روزه به‌خاطر سهل انگاری و بدون عذر باشد، جمع بين قضا و فديه بر
    آن‌ها واجب است.
    کفّاره روزه مريض
    ۳۶۴ .من حدود سه سال به علت بيماری و مصرف قرص از روزه گرفتن معاف بوده‌ام و به همين علت نمی‌توانستم قضای روزه
    را بجا بياورم. فديه را نيز نپرداختم. اما امسال بحمداالله سلامتی حاصل شد و توانايی پرداخت فديه را نيز دارم می‌خواستم ببينم
    در مورد سه سال گذشته وظيفه من چيست؟ (لازم به ذكر است كه قبلاً تحت تكفل پدر بوده‌ام اما از اول سال ۸۴ استخدام
    شركتی شده‌ام) .
    ج) برای روزه‌هايی که در ماه رمضان به جهت بيماری افطار نموده و تا رمضان سال بعد هم اين بيماری ادامه داشته، هر روز يک
    مدّ (حدود ۷۵۰ گرم) طعام به عنوان فديه به فقير بپردازيد و قضای آن روزه‌ها واجب نيست مگر ماه رمضان آخر در صورتی که
    پس از آن سلامتی حاصل و قدرت برگرفتن روزه‌های قضای آن را داشته باشيد که در اين صورت اگر تا رمضان سال بعد، قضای
    روزه‌ها را نگرفته باشيد علاوه بر دادن مدّ طعام بايد قضای آن را نيز بگيريد.
    ۳۶۵ .مادرم تقريباً سيزده سال بيمار بود و به همين دليل نمی‌ توانست روزه بگيرد. من دقيقاً اطلاع دارم که علت روزه نگرفتن او
    احتياج به مصرف دارو بوده است، اميدواريم ما را راهنمايی فرماييد که آيا قضای روزه‌ها بر او واجب است؟
    ج) اگر ناتوانی او از روزه گرفتن بر اثر بيماری بوده، قضا ندارد.
    ۳۶۶ .كسی كه چند سال مريض بوده و نتوانسته روزه ماه رمضان و قضای آن را به جا آورد، تكليفش چيست؟
    ج) در سالی كه بهبود يابد، اگر تا رمضان آينده به مقدار قضا وقت داشته باشد، بايد قضای سال آخر را به جا آورد ؛ ولی قضای
    سال‌ های گذشته لازم نيست و تنها بايد برای هر روز، يك مد طعام به فقير بدهد.
    منع چشم پزشك از روزه
    ۳۶۷ .من از عينک طبی استفاده می‌ کنم و در حال حاضر چشمانم بسيار ضعيف است. هنگامی‌ که به پزشک مراجعه کردم به من
    گفت که اگر برای تقويت چشمانم تلاش نکنم، ضعيف تر خواهند شد، بنا بر اين اگر از روزه ماه رمضان معذور باشم، چه وظيفه‌
    ای دارم؟
    ج) اگر روزه برای چشمان شما ضرر دارد، واجب نيست روزه بگيريد، بلکه واجب است افطار کنيد و اگر بيماری شما تا ماه رمضان
    آينده استمرار پيدا کرد، قضای روزه بر شما واجب نيست، ولی واجب است که عوض هر روز يک مدّ طعام به فقير بدهيد.
    صفحه ۷۵ / ۷۸
    تأخير در پرداخت فديه
    ۳۶۸ .اگر بر فديه چند سال بگذرد، حکم آن چيست؟ آيا چيزی بر آن افزوده می‌شود؟
    ج) چيزی بر آن افزوده نمی‌شود، ضمن آنکه دادن فديه واجب فوری نيست.
    مسئول پرداخت فديه زن بيمار
    ۳۶۹ .زنی به علت بيماری از روزه گرفتن معذور است و قادر بر قضا کردن آن‌ها تا ماه رمضان سال آينده هم نيست، در اين صورت
    آيا کفّاره بر او واجب است يا بر شوهرش؟
    ج) اگر افطار روزه ماه رمضان از جهت بيماری و تأخير قضای آن هم از جهت ادامه بيماری بوده است، برای هر روز يک مدّ طعام
    به عنوان فديه بر خود زن واجب است و چيزی بر عهده شوهرش نيست.
    صفحه ۷۶ / ۷۸
    مصرف كفّاره روزه
    دادن كفّاره به واجب النفقه
    ۳۷۰ .آيا كفّاره روزه را می‌ توان به واجب النفقه پرداخت؟
    ج) كفّاره روزه را نمی‌ توان به واجب النفقه داد ؛ ولی پرداخت آن به خويشاوندان فقير اشكال ندارد.
    پرداختن کفاره به سيد
    ۳۷۱ .آيا غير سيد، می‌ تواند كفّاره روزه را به سيد بدهد؟
    ج) آری، اشكال ندارد ؛ ولی بهتر است، به سيد ندهد.
    مصرف كفّاره در امور فرهنگی
    ۳۷۲ .آيا كفّاره روزه را می‌ توان در امور فرهنگی، جشن ازدواج و مانند آن صرف كرد؟
    ج) خير، صرف آن در اين امور جايز نيست و بايد با آن فقيران را اطعام كرد.
    طريقه اطعام فقير در کفّاره
    ۳۷۳ .آيا در كفاره‌ای كه بايد ۶۰ فقير را اطعام کرد، می‌شود به يك فقير ۶۰ مرتبه غذا داد؟ يا پول آن را به يك فقير داد تا با آن
    برای خود طعام تهيّه كند؟
    ج) نمی‌تواند يك فقير را بيش از يك بار سير نمايد يا به او بيش از يك مدّ طعام بپردازد.
    ۳۷۴ .آيا دادن پول يک مدّ طعام به فقير تا با آن غذايی برای خودش بخرد، کافی است؟
    ج) اگر اطمينان داشته باشد که فقير به وکالت از او طعام خريده و سپس آن را به عنوان کفّاره قبول می‌ کند، اشکال ندارد.
    دادن ماکارونی به جای نان
    ۳۷۵ .آيا به جای نان می‌توان ماکارونی که از جنس نان است به عنوان کفّاره به مستمندان داد؟
    ج) مانعی ندارد.
    پرداخت اجرت آشپزی برای اطعام فقرا از كفاره
    ۳۷۶ .اگر شخصی وکيل در غذا دادن به عده‌ ای از مساکين شود، آيا می‌ تواند اُجرت کار و پختن غذا را از اموالی که به عنوان
    کفّاره به او داده شده است، بردارد؟
    ج) مطالبه اجرت کار و پخت غذا برای وی جايز است، ولی نمی‌ تواند آن را بابت کفّاره حساب نمايد و يا از اموالی که بايد به
    عنوان کفّاره به فقرا داده شود، بردارد.
    قضای نماز و روزه ترک شده و كفّاره آن
    ۳۷۷ .اينجانب متأسفانه به دليل كاهلی و… نتوانستهام برخی از روزه و نمازهای سال‌های قبل را قضا نمايم اكنون و در حال
    صفحه ۷۷ / ۷۸
    حاضر چگونه می‌توانم قضای روزه‌ها و نمازها را به جای آورم؟
    ج) روزه‌هايی كه از روی عذر خوردهايد قضای آن واجب است و در ف رض مذكور كه تا رمضان آينده قضا نكردهايد واجب است
    علاوه بر قضا برای هر روز يك مدّ طعام (هفتصد و پنجاه گرم گندم، جو، آرد و مانند آن را) به فقير بدهيد و روزه‌هايی كه عمداً
    نگرفتيد واجب است ضمن قضای آنها برای هر روز يا شصت روز روزه بگيريد يا شصت مسكين را اطعام كنيد. چنانچه در شهر
    خود دسترسی به شصت فقير نداريد واجب است كفاره را به شهر ديگری ببريد و اگر آن هم ميسّر نيست واجب است منتظر
    بمانيد تا در آينده به شصت فقير در شهر خود دسترسی پيدا كنيد. و اگر كمتر از عددی كه می‌خواهيد وجود داشت، می‌توانيد
    بطور مكرر طعام را به آنان بدهيد تا عدد را تكميل كنيد و احتياط آن است كه تكرار را در ايام متعدد انجام دهيد.و اما نمازهايی
    كه به هر جهت فوت شده واجب است قضا شود و كفاره ندارد.
    کفّاره زمان کودکی
    ۳۷۸ .اگر در زمان كودكی در منزل پدری كفّاره روزه شامل فرد شود، دادن كفّاره بر عهده كيست؟
    ج) بر شخص نابالغ کفّاره واجب نيست و اگر بالغ شده و کفّاره به عهده او آمده، بايد خودش بپردازد ولی ادای آن فوری نيست.
    كفاره روزه پدر بعد از فوت
    ۳۷۹ .اگر شخصی فوت کند، چه کسی بايد کفّاره روزه او را بپردازد؟ آيا بر پسران و دختران وی دادن کفّاره واجب است يا شخص
    ديگری هم می‌ تواند آن را بدهد؟
    ج) کفّاره روزه که بر پدر واجب است، اگر به نحو تخييری بوده است، يعنی وی هم توانايی روزه گرفتن را داشته و هم اطعام را،
    در اين صورت اگر بتوان آن را از تَرَکه خارج کرد، از آن برداشت می‌ شود و در غير اين صورت بنا بر احتياط بر پسر بزرگتر واجب
    است که روزه را بگيرد.
    (org.tcpdf.www (TCPDF by Powered
    صفحه ۷۸ / ۷۸

true
برچسب ها :

این مطلب بدون برچسب می باشد.

true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true

NHL Jerseys Cheap